Kahramanmaraş geleneksel Türk evlerindeki enerji korunumu: Termal konforla ilgili bir analiz

Çevre ve enerji verimliliği konularının gün geçtikçe öneminin arttığı günümüz şartlarında, binalar fazla enerji tüketimi ile çevresel sorunlara yol açmaktadır. Binalar etkin enerji çözümlemeleri sunarak sürdürülebilir bir gelecek sağlamalıdır. Farklı iklim bölgelerinde var olan, iklimle uyumlu tasarım ölçütleri barındıran ve enerji tüketimlerinin minimum seviyede olduğu düşünülen geleneksel yapılar, seneler süren tecrübe ile günümüze ışık tutmuş ve yapı tasarımları ile çağdaş yapılara önemli veri kaynakları olmuştur. Yapı, iklim ve enerji konusu kapsamında geleneksel Kahramanmaraş evleri araştırma verisi olarak seçilmiştir. Geleneksel Kahramanmaraş evlerinin günümüzde etkin bir şekilde kullanılıyor olması, yapılardaki ısıl konfor kriterlerinin ne ölçüde etkili oldukları sorunsalını ortaya çıkarmaktadır. Bu problem karşısında geleneksel Kahramanmaraş evlerinin ısıl konfor durumlarının incelenmesi ve enerji korunumuna etkisi araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Çalışmaya konu olan Kahramanmaraş bölgesindeki geleneksel evlerin mimari ve yapısal özellikleri, bölge iklim verileri ve geleneksel mimariye etkileri incelenmiştir. Geleneksel konut yapıları içerisinden seçilen 10 konut yapısının enerji performansları üç aşamalı yöntemle değerlendirilmiştir. Birinci aşamada yapı tasarımı adı altında konutun yerleşim planı, bina formu, mekân organizasyonu, kullanılan malzeme ve yapısal sistem detayları analizlenmiştir. İkinci aşamada iklim tasarımı adı ile bölge iklimi göz önünde bulundurularak güneş ve rüzgâr yönlerinin yapıya etkileri ve yapıdaki açıklıklar analize dâhil edilerek evlerin cephe yönelim karakterleri analizlenmiştir. Son olarak üçündü aşama enerji tasarımı olarak adlandırılarak konutların, Türkiye Standartları Enstitüsünün hazırladığı TS 825 verileri kullanılarak cephe duvarlarında oluşan ısı kayıpları hesaplanmıştır. Duvarlarında ki ısı kayıp değerleri belirlenen her bir konutun yapı form, yapı yönelim ve yapı kabuğu değişkenlerinin enerji performansına olan etkisi ortaya konulmuştur. Geleneksel konutların enerji performansları günümüz şartları ile belirlenen TS 825 verilerine göre konutlar kıyaslanarak değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda Kahramanmaraş geleneksel konut yapılarının mevcut ısı kayıplarının, belirlenen standartlardan yüksek olduğu görülmüştür. Isı kayıplarının en aza indirilip, enerji korunumunu artırmak adına konutlara iyileştirme önerileri sunulmuştur. Kültür Varlıkları olarak değerlendirilen geleneksel Kahramanmaraş evlerinin korunmasına yönelik yapılan restorasyon çalışmalarına, enerji verimli bir koruma modeli ile cephe duvar kesitlerine iyileştirme önerileri sunulmuştur. Öneri kapsamında geleneksel konutların günümüz ve gelecek şartlarına uyum sağlaması ile birlikte etkin enerji kullanımı gerçekleştirilmiş olacaktır. Anahtar Kelimeler: Geleneksel Kahramanmaraş evleri, yapı, iklim, enerji