Kahramanmaraş tarı̇hı̇ hamamlarının mekan örgütlenmesı̇ kapsamında değerlendı̇rı̇lmesı̇

Ülkemizin, ilimizin kültürünü ve tarihini gelecek nesillere aktarmak, başta tarihi yapıların korunmasıyla olur. Kahramanmaraş önemli stratejik konumu nedeniyle geçmişten günümüze birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Her farklı uygarlıklar bu ilimize geldiği zaman sayısız mimari eserler bıraktığı kadar yıkım, tahribatlar olmuştur. Günümüze kadar ulaşan ve tarihimizi yansıtan birçok mimari eser bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi de yıkanma ve temizlik kültürümüzü yansıtan hamam yapılarıdır. Hamam yapıları Antik döneminden günümüze kadar yıkanma eyleminin gerçekleştirildiği mekânlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma, Kahramanmaraş'ın hamam kültürü ile tarihi hamamları hakkında bilgi sahibi olmak ve ilimizdeki tarihi hamam yapılarına ilişkin bir tipoloji çalışması üzerine kuruludur. Bu amaçla öncelikle literatür taraması yapılarak hamamların ve yıkanma kültürünün tarihsel gelişimi üzerinde durulmuş, sonrasında ilimizde bulunan tarihi hamam yapılarının mimari özellikleri ve mekân kurguları incelenmiştir. Tespit edilen yapılar üzerinde kaynak ve arşiv araştırması yapılarak günümüze ulaşan yapılar yerinde incelenmiştir. Çalışma kapsamında, Kahramanmaraş il ve ilçelerde bulunan ve günümüze kadar ulaşan 12 adet hamam ele alınmıştır. Günümüze ulaşmamış ancak literatürden takip edebildiğimiz 7 adet hamam da çalışmaya dahil edilmiştir. Hamamlar tarihçeleri, mekânsal özellikleri, yapım sistemleri, plan biçimleri, iç mekân donatıları, süsleme ve aydınlatma türleri başlıkları altında incelenmiştir. Çalışmanın sonunda toplumda yıkanma kültüründe görülen değişikliklerin hamam mimarisi üzerinden takip edilebilmesi, Maraş tarihi hamam yapılarının mekan kurguları ve plan tipolojilerinin değerlendirilmesi, kültürel süreklilik çerçevesinde korunması konusuna dikkat çekilmek istenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kahramanmaraş, Hamam, Mekansal Örgütlenme, Tipoloji