Kalp sağlığı taraması için başvuran erişkinlerin fiziksel aktivite durumlarının saptanması ve bunun sosyodemografik özellikler, alışkanlıklar ve hastalıklar ile ilişkisinin değerlendirilmesi

ÖZET Kalp Sağlığı Taraması İçin Gönüllü Olarak Başvuran Erişkinlerin Fiziksel Aktivite Durumlarının Saptanması ve Bunun Sosyodemografik Özellikleri, Alışkanlıkları ve Hastalıklarıyla İlişkisinin Değerlendirilmesi Kalıtsal faktörler gibi değiştirilemeyen risk faktörleri sağlığın belirlenmesinde önemli rol oynasalar bile, fiziksel aktivite, beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı, kişiye bağlı, değiştirilmesi mümkün olan önemli risk faktörleridir. Araştırmalar, düzenli ve etkili yapılan egzersizin başta kardiyovasküler problemler olmak üzere pek çok hastalıkta yararlı etkileri olduğunu göstermektedir. Çalışmamızda hastaneye kalp hastalıkları taraması için gönüllü olarak başvuran kişilerin, fiziksel aktivite durumlarının saptanması, bu kişilerin fiziksel aktivite durumlarının sosyodemografik özellikleri, beslenme, sigara, alkol alışkanlıkları ve hastalıklarıyla ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Mayıs-Haziran 1999'da araştırmamıza katılan 756 kişinin laboratuvar tetkikleri için kanlan alınmış, kan basınçları, boy ve kiloları ölçülmüş, elektrokardiyografileri çekilmiştir. Yüz yüze anket uygulandıktan sonra fizik muayeneleri yapılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Baecke fiziksel aktivite anketinin 3 soru ile genişletilmiş versiyonu kullanılarak elde edilen bütün indeksler (iş, boş zaman, spor, toplam) değerlendirmeye alınmıştır. Veriler Epi Info 6.04 ve SPSS 9.0 bilgisayar programlan kullanılarak analiz edilmiştir. Katılımcıların %27,6'sı spor yaptığını ifade etmiştir. Boş zamanlarda en çok yapılan aktivitenin televizyon seyretmek olduğu saptanmıştır. İş indeksi kadınlarda, boş zaman indeksi erkeklerde anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. Hastalığı (strok, hipertansiyon veya kardiyovasküler hastalık) olanların tüm indeksleri hastalığı olmayanlara göre daha düşük bulunmuş ancak aradaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır (p>0,05). Ailesinde hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık veya tip 2 DM olanların spor indeksleri olmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel aktivite ile HDL kolesterol arasında doğru orantılı bir ilişki saptanmıştır. Fiziksel aktivitenin arttırılması, düzenli etkili ve devamlı olması için, riskli gruplara yönelik özel stratejiler geliştirilmelidir. Bu konuda ailelere, okullara, kurumlara, medyaya ve başta birinci basamak çalışanları olmak üzere tüm sağlık çalışanlarına önemli görevler düşmektedir. Anahtar kelimeler: alışkanlık, fiziksel aktivite, hastalık, sosyodemografik özellikler IX