Kani'nin manzum Letaifnamesi (inceleme ve metin)

Letaifname'nin istanbul Üniversitesi Kütüphanesi nüshasının başında konusu belirtilir. Buna göre Letaifname, Yeğen Mehmet Paşa'nın hizmetinde görevli Dadi ve Badi mahlaslı iki askerin ağzından birbirlerine nazire olarak şaka yollu söyledikleri ve herhangi bir kimseyi hedef alma yan manzum ve mensur sözlerden ibarettir. Günlük yaşantıda karşılaşılan çeşitli olaylar, toplum içerisinde bazı kişilerle meslek mensupları, özellikle Allame takma adlı kişiye yöneliktir. En yoğun eleştirinin yapıldığı Allame, Kani'nin yakından tanıdığı, bilgisiz olduğu halde toplum içeri sinde bilginmiş gibi davranan ancak her zaman küçük düşen, cahil, bigisizliğinin farkında olmayan davranışlarında tutarsızlık gösteren biridir. Allame takma adlı kişinin Hekimoğlu Ali Paşa olduğunu tahmin etmekteyiz. Kani'nin gezip gördüğü yerlerin ilginç yönleri (Şumnu, Şam, Halep, Eflak....) ile İstanbul ile İstanbul 'un semtlerinin öne çıkan yönleri belirtilir. Her ne kadar bir kimseyi hedef almadığı belirtilse de tanınmış bazı şahsiyetlere ismen eserde yer verildiği görülür.Karacaoğlan, Aşık Ömer, Hacı Bektaş-ı Veli, Hebennaka, İncili Çavuş... Aile içi ilişkiler, günlük yaşantıda karşılaşılan bazı sorunlar işlenirken, örf, adet, gelenek ve görenekler yer yer eleştirilir. Bireyler arasındaki diyaloglarla toplumun çeşitli kesimleri eleştirilirken zaman zaman çocuksu bir ifadeyle şiirde hiç beklenmeyecek bazı sözlere yer verilir. Bütün bu konular işlenirken de alabildiğince müstehcen, ağır, kaba ve argo diye nitelendirmekten daha öte yüz kızartıcı ifadelere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Yergi, Allame, Mizah