Karşılaştırmalı Hukukta ve Türk Hukukunda, sendika üyelik aidatının kaynakta kesimi "check-off" ve uygulaması

ÖZET Sendikanın mali gücü, büyük ölçüde üyelerinin aidat ödeme yükümlülüğüne dayalıdır. Üyelik aidatı, sendikanın en önemli gelir kaynağıdır ve olabildiğince düzenli ve etkin biçimde tahsili gereklidir. Gerek gelişmiş, gerekse gelişmekte olan ülkelerde, sendika aidatlarının tahsil edilmesinde, farklı nedenlere dayalı olmakla birlikte, benzer sorunlar söz konusudur. Aidatın üyeden doğrudan tahsil edilmesi, yöntem olarak karmaşık ve külfetli olup, sendika gelirlerinde önemli ölçüde azalmaya ve kesintiye neden olmaktadır. Check-off, sendika aidatının işverence işçi ücretinden kaynakta kesilmesi ve sendikaya gönderilmesi sistemini ifade etmektedir. Sistem, üye işçinin aidat ödeme yükümlülüğünün bireysel düzeyde yerine getirilmesinin temini ile sendikanın düzenli ve sağlam bir gelir güvencesine kavuşturulması amacına yöneliktir. Sendikanın üyelerine dayalı mali gücünün etkin biçimde sağlanması, özgür ve güçlü sendikacılığın ön koşuludur. Çalışmanın ilk bölümünde, sistem, ekonomi, hukuk ve sosyal politika kuramları açısından incelenmiş, leyhte ve aleyhte görüşlere yer verilmiştir, ikinci bölümde, değişik ülkeler mevzuatlarında check-offa ilişkin düzenlemeler ile farklı uygulama biçimleri araştırılmıştır. Üçüncü bölümde ise Türk Hukukunda check-offa ilişkin hukuksal düzenlemeler, sosyal ve tarihsel gelişim süreci işinde incelenmiş, uygulamaya ilişkin Yargıtay Kararlan derlenmiştir. Sonuç bölümünde, değerlendirme ve görüş belirtilmiştir. Check-off sistemi, teoride oldukça tartışma konusu olmasına karşın, sendikal hareketin gelişme ve güçlenmesindeki işlevini korumaktadır. Görüşümüz, sistemin bir sendika güvenliği tedbiri olarak muhafaza edilmesi yolundadır.