Kaynaştırma öğrencilerinin sergilediği problem davranışlara yönelik sınıf öğretmenlerinin uyguladıkları önleme ve müdahale stratejileri

Kaynaştırma öğrencilerinde karşılaşılan problem davranışlara yönelik sınıf öğretmenlerinin uyguladıkları önleme ve müdahale stratejilerinin belirlenmesinin amaçlandığı bu araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Nitel bir çalışma olan bu araştırmada çalışma grubunu, 2013-2014 eğitim öğretim yılında Bolu ili merkez ilçe sınırlarında bulunan ilkokullarda görev yapmakta olan ve sınıflarında kaynaştırma öğrencisi bulunan 25 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Görüşmeler esnasında geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları yapılan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeler ses kayıt cihazına kaydedilmiştir. Kaydedilen görüşmeler araştırmacı tarafından NVivo 10 programına aktarılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda tasarlanan bu araştırmada veriler, "içerik analizi" tekniğine göre çözümlenmiştir. Araştırma bulguları 10 alt tema halinde başlıklara ayrılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, görüşmeye katılan sınıf öğretmenlerinin, sınıflarında en çok karşılaştıkları problem davranışlar sırasıyla; arkadaşlarına vurma, sınıf içerisinde gezinme, öğrencinin yeterli akademik beceriler sergileyememesi, dersle ilgilenmemesi/dersin etkinliğini yapmak istememesi, ders akışını bozacak ölçüde konuşması , ders saati içerisinde ağlaması, öğrencide dikkat eksikliği ve hiperaktivitesi olması, öğrencide konuşma güçlüğü olması, bireysel ihtiyaçlarını tek başına karşılayamaması, ders esnasında aniden bağırması, teneffüslerde saklanması ve arkadaşlarıyla paylaşımlarının az olması, empatik davranışlar sergileyememesidir. Öğretmenler bu problem davranışların kaynağı olarak; öncelikle aile ve yakın çevre daha sonra öğrencinin kaynaştırma tanısı ve bireysel özellikleri şeklinde görüş bildirmişlerdir. Araştırmada sınıf öğretmenlerinin bu problem davranışların önlenmesine ve/veya davranışlara müdahaleye yönelik olarak, farklı pekiştirme tür ve tarifelerinden yararlandıkları fakat bilimsel dayanaklara dayanan, sistematik bir şekilde uyguladıkları herhangi bir stratejiden yararlanmadıkları tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenleri, problem davranışların çözümü ile ilgili ebeveynler, rehber öğretmenler, okul idaresi, rehabilitasyon merkezleri, okuldaki diğer öğretmenler ve diğer öğrencilerin velileri ile işbirliği içerisinde olduklarına ilişkin görüş bildirmişlerdir. Araştırmanın bulgularında son olarak, olumlu davranışların kazandırılması ve kalıcılığının sağlanması noktasında yapılan çalışmaların farklı pekiştireç türlerini kullanma, aile ile işbirliği içerisinde olma ve öğrenci ile birebir konuşma olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kaynaştırma, problem davranışlar, önleme stratejileri, müdahale stratejileri