Kentsel mekanın gelişim süreci: Endonezya-Makassar kenti örneği

Bir kentin gelişimi, zamanın işleviyle yakından ilişkilidir ve burada tarihsel yönler, kentin morfolojisinin şekillenmesinde çok önemli bir rol oynar. Zaman işlevine ek olarak, kentsel morfolojinin yoğunluk, işlev ve makro biçim yönleri olmak üzere 3 ana yönü de vardır. Aynı şekilde, Endonezya'daki şehirler de gelişimlerinde geçmişte meydana gelen tarihten ayrılamazlar. Makassar Şehri'nin zaman zaman morfolojisi büyümeye devam ediyor ve arazi kullanımında ve kentsel formda periyodik değişikliklere neden olan hızlı bir gelişme yaşıyor. Bu olgu göz önünde bulundurularak, dönemler bazında incelenen Makassar Kenti'nin büyüme sürecini görmek ve geleceğe yönelik alternatif planlamalar bulmak için bu araştırmanın yapılması önemlidir. Bu çalışma, Makassar kentinin mekânsal oluşum sürecini, bu kentin içinden geçtiği 4 önemli döneme dayanarak incelemeyi amaçlamaktadır: Koloni dönemi (1945 öncesi), bağımsızlık sonrası dönem (1945-1967), Yeni Düzen dönemi (1967-1998) ve reform sonrası dönem 1998-şimdiye kadar). Ayrıca, bu çalışma Makassar şehrinin morfolojisini yoğunluk, fonksiyon ve makroform olmak üzere 3 şehir morfolojisine dayalı olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu üç husus, Makassar şehrinin mekansal gelişiminin periyodik haritalarını üreten ArcGIS uygulamasının yardımıyla Overlay Analizi kullanılarak analiz edildi. Çalışmanın sonuçları kentin morfolojik gelişiminde dönemsel değişimler olduğunu göstermektedir. Makroform Açıda, koloni döneminde şehir eşmerkezli olarak gelişti ve şehir merkezi, hükümetin merkezi olarak Makassar Limanı ve Rotterdam Kalesi çevresindeki yüksek ticaret faaliyetlerinden etkilendi. Bağımsızlık sonrası dönemde ise sabit bir yelpaze şeklini almış ve bir önceki dönemde olduğu gibi merkezde kalmıştır. Büyümeye devam eden Makassar, sonraki dönemde birçok yeni aktivite merkezi ile Parçalı bir şehir tarzında gelişti ve reform sonrası dönemde şehrin doğu ve batı tarafında 2 kısma ayrıldığı bölünmüş bir şehir haline geldi. Yoğunluk açısından Makassar Şehri, her dönemden her zaman gelişen yerleşik arazi alanına göre incelenir. Koloni döneminde 231 Ha, bağımsızlık sonrası dönemde 1376 Ha, Yeni Düzen döneminde 7144 Ha idi ve reform sonrası dönemde 11.859 meskûn araziye ulaşarak büyümeye devam etti. Arazi fonksiyonu açısından, Makassar Şehri, her dönemde arazi işlevinde bir değişiklik yaşadı ve yerleşim alanı işlevi en büyük işlev haline geldi, yani koloni dönemde arazi alanının %48'I (368 Ha), Bağımsızlık sonrası dönemde %32 (725 Ha), Yeni Düzen Döneminde ise %33 (6108 Ha)ve reform sonrası dönemde %37 (6,674 Ha)'e büyümeye devam ediyor. Makassar kenti her yıl büyümeye devam etmektedir ve bu çalışmada ayrıca 2015-2035 Makassar Kentin Mekansal Planlaması alınarak Makassar kentinin gelecekteki gelişim yönü de analiz edilmiştir. Bölgedeki ıslah faaliyetleri sonucunda Makassar ilçesi güneye ve doğuya doğru gelişecektir.