Klinik ve toplum örneklemlerinde anne babalık ve aile uyum ölçeği (parenting and family adjustment scale-PAFAS)'nin, 2-12 yaş aralığındaki çocukların anne babaları için Türkçe geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada, Sanders ve arkadaşları (2010) tarafından geliştirilen, anne babalık tutumları ve anne baba çocuk ilişkisinin kalitesini ölçen Anne babalık Ölçeği ile anne ve babanın ruhsal durumu ve anne babalık sırasında eş ve aile desteğini ölçen Aile Uyum Ölçeği'nden oluşan; Anne Babalık ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS Türkçe Formu)'nin, Türkçe geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamız, hem toplum hem de klinik örneklemde, 2-12 yaş aralığındaki çocukların anne babaları ile yapılmıştır. Klinik örneklem, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEÜTF) Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı (ÇERSAH AD) polikliniğine ilk kez başvuran ya da ilk 1 aylık değerlendirme süreci içinde bulunan 201 anne ya da babadan oluşurken; toplum örneklemi ise Balçova ilçesinde yaşayan, 202 anne ya da babadan oluşmuştur. Çalışma grubundaki tüm anne babalara; Anne Babalık ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS Türkçe Formu), Anne Babalık Stilleri ve Boyutları Ölçeği (ASBÖ), Evlilik Yaşamı Ölçeği (EYÖ), Genel Sağlık Anketi (GSA) ve Sosyodemografik Veri Toplama Formu uygulanmıştır. Aynı zamanda test-tekrar test güvenirliği ölçümü için, toplum örnekleminde bulunan 58 anne babaya ölçekleri doldurduktan iki hafta sonra aynı araştırmacı tarafından PAFAS Türkçe Formu tekrar uygulanmıştır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türkçe'ye uyarlamaları daha önce yapılmış olan ASBÖ, EYÖ ve GSA ile karşılaştırılmıştır. Bulgular: PAFAS Türkçe Formunun tüm ölçek iç tutarlığı 'yüksek derecede güvenilir' (Cronbach α:0.847) bulunurken; alt ölçekler incelendiğinde ise Anne babalık alt ölçeğinin iç tutarlığı 'oldukça güvenilir' (Cronbach α:0.700), Aile uyum ölçeği alt ölçeğinin iç tutarlığı ise 'yüksek derecede güvenilir' bulunmuştur (Cronbach α:0.830). PAFAS Türkçe Formu alt ölçekleri ve faktör yapılarının ortalama puanlarının test–tekrar test uygulamasında bağımlı örneklem T testi sonuçlarında anlamlı farklılık göstermediği ve PAFAS Türkçe Formu Anne babalık alt ölçeği (r:0.747, p<0.001) ile Aile uyumu alt ölçeklerinin (r:0.706, p<0.001) güçlü düzeyde bir korelasyon gösterdikleri; alt ölçeklerde yer alan faktör yapıları incelendiğinde, Anne babalık alt ölçeğinde yer alan Anne baba tutarlılığı faktörünün orta düzeyde, Anne babalık alt ölçeği ve Aile uyumu alt ölçeklerinde yer alan diğer faktör yapılarının tümünün ise güçlü düzeyde korelasyon gösterdikleri saptanmıştır. Hesaplanan korelasyon katsayı değerleri 0.497 ile 0.747 arasında olup, tümü istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Geçerlik değerlendirme sonuçlarında ise PAFAS Türkçe Formunun toplum ve klinik örneklemlerini ayırt edici gücünün ise yüksek olduğu; açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizinde beş faktörlü bir yapı geçerliğine sahip olduğu; ASBÖ, EYÖ ve GSA ile istatistiksel olarak anlamlı düzeyde eşzamanlı ölçüt geçerliğine sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç: PAFAS Türkçe formunun 2-12 yaş aralığındaki çocukların anne babaları için iyi düzeyde geçerli ve güvenilir bir gereç olduğunu destekleyen bulgulara ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Anne Babalık ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS), geçerlik ve güvenirlik, anne babalık, aile