Konvansiyonel ve geliştirilmiş konvansiyonel yapım sistemleriyle üretilen yapılarda betonarme elemanların dayanıklılığını olumsuz olarak etkileyen etkenlerin irdelenmesi

n ÖZET Betonarme elemanın olumlu Özelliklerini sürdürebilmesi dayanıklı olmasına bağlıdır. Bir yapının kalıcı olabilmesi için taşıyıcı sisteminin yüklere karşı yeterli dayanımda olmasının yarımda beton malzemenin de dayanıklı olması istenir. Betonun dayanıklılığı dış ve iç etkiler sonucu oluşabilecek bozulmalara karşı direnç göstermesi olarak tanımlanabilir. Betonun dayanıklılığı büyük ölçüde geçirimliliğine bağlıdır. Betonarme birleşimli yapıların dayanıklılığım etkileyen birçok dış ve iç etkiler vardır. Dış etkiler arasında; donma-çözülme, aşınma, karbonatlaşma, donatı çeliğinin korozyonu, bazı asit ve tuz etkileri gibi kimyasal etkiler sayılabilir. îç etkiler ise alkali-agrega reaksiyonu, agrega ve çimento harcının termal özellikleri arasındaki farklılıklar gibi etkenlerdir. Betonarme elemanlarda, beton içine gömülü olan çelik, betonun alkali ortamı sayesinde korozyondan korunur. Betonun alkalimtesi büyük ölçüde çimentonun hidratasyonundan kaynaklanan ve gözenek suyu içinde çözünmüş Ca(OH)2 tarafından sağlanır. Fakat, betonun bu olumlu özelliği zaman içinde karbonatlaşma adı verilen bir kimyasal reaksiyon sonucu ortadan kaybolabilir, özellikle, Ca(OH)2 ortamda bulunan CCVin betonun gözenek sistemine işlemesiyle CaCCVa dönüşür. Ortamın pH derecesini düşüren ve donatının paslanmasına yol açan bu olgu betonarme elemanların servis ömürlerim belirleyen önemli etkenlerden biri olarak kabul edilir. Betonarme birleşimli yapıların servis ömrünü olumsuz etkileyen bir diğer en önemli etken ise donatı çeliğinin korozyonudur. Bu çalışmada konvansiyonel ve geliştirilmiş konvansiyonel sistemlerle üretilen, strüktür sistemi iskelet olan yapılarda betonarme elemanın bozulmasına neden olarak dayanıklılığım etkileyen etkenler irdelenmiş ve uzun yıllar zarar görmeden işlevimm yapacak dayanıklı betonarme birleşimli yapıların üretilebilmesi için tasarım-üretim aşamasında alınması gereken önlemler açıklanmıştır, özellikle betonarme elemanın dayanım ve dayanıklılığım önemli derecede olumsuz olarak etkileyen karbonatlaşma ve donatı çeliğinin korozyonu irdelenmiştir. İlk bölümde, yapının taşıyıcı sisteminde betonarme birleşimin önemi açıklanmıştır. Betonarme elemanda dayanım ve dayanıklılık kavranılan tanımlanmıştır. Betonarme elemanın dayanıklılığının üretim sistemi ile ilişkisi incelenmiş ve dayanıklılığım etkileyen etkenler irdelenmiştir. İkinci bölümde, betonarme birleşimini oluşturan beton ve donatı çeliği malzemelerinin özellikleri incelenmiştir. Betonarme elemanın dayanım ve dayanıklılığını önemli derecede etkileyen aderansın önemi belirtilmiştir. Üçüncü bölümde, betonarme elemanın bozulmasına neden olarak dayanıklılığın etkileyen karbonatlaşma ve donatı çeliğinin korozyonu irdelenmiştir. Sonuç bölümünde ise, tez kapsamında yapılan irdelemeler sonucunda, tüm iç ve dış etkilere karşı dayanıklı yapıların üretilebilmesi için tasarım ve üretim aşamasında alınması gereken önlemler açıklanmıştır.