Kıraat ilminde Med (Kıraat-ı aşere'nin ortak meseleleri bağlamında)

Med konusunun birçok bahsinde farklı görüşlerin bulunması, kıraat literatüründe konuyla ilgili uygulamaların üzerinde önemle durulmasına sebep olmuştur. Kıraat tedrisat ve telifatındaki mezkûr meseleyle alakalı en temel ayrışma ziyade med miktarlarındaki farklı kıstaslar ve bunun neticesinde ortaya çıkan ekollerdir. Bununla birlikte ziyade med bahsindeki hemen her farklılık, asl-ârız meselesine itimat ekseninde cereyan etmektedir. Kıraat tedrisatının 'aşru's-suğrâ programını da ihtiva eden 'aşru'l-kübrâ programına kaynaklık eden eserler araştırmanın temel kaynakları olarak kullanılmış, araştırma boyunca özellikle ilk dönem eserlerine sıklıkla müracaat edilmiştir. Çalışmada, med bahsinde edâ ehlinin tamamını ilgilendiren ve dirayet kaynaklı olarak ortaya çıkan ihtilafların sebep olduğu problemler ele alınmış ve bu ihtilafların arka planı araştırılmıştır. Yine konuyla alakalı problemlere payanda olan görüşler kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiş ve mevzubahis konuyla ile ilgili Türkiye'deki farklı uygulamalara mesnetleriyle birlikte yer verilmiştir. Sonuç olarak med konusuna dair kıraat literatüründeki ihtilafların dirâyet ekseninde cereyan ettiği ve Türkiye'deki uygulamaların bir kısmının ise kıraat literatürüne muhalif bilgiler içerdiği belirlenmiştir. Nitekim ülkemizde Cumhuriyet sonrasında tecvid eseri kaleme alan müelliflerin tilâvet temposunun med miktarlarını etkilediği yönündeki yorumları ve söz konusu kişilerin ekollere ait miktarları gelişigüzel kullandıkları tespit edilmiş, bu nedenle mevcut durumun med miktarlarında uyumsuzluklara sebep olduğu görülmüştür. Aynı eserlerde dikkat çeken bir diğer husus ise birden fazla med mertebesi takdir edilen med çeşitlerinde medlerin kuvvet sıralaması dikkate alınmadan mutlak olarak her bir mertebenin kullanılabilirliğine hükmedilmesidir. Anahtar Kelimeler: Kıraat, Med, İşbâ', Temkîn, Akve's-sebebeyn