Kırka boraks madeni killerinin ve işletme atıklarının lityum içeriği açısından değerlendirilmesi

Birçok endüstriyel alanda kullanımı olan ve enerji sektöründeki önemi daha çok artan lityumun, Kırka Boraks İşletmesi killerinde ve işletme atıklarındaki varlığı günden güne önem kazanmaktadır. Bu amaçla Kırka boraks yatağı boraks zonunda yer alan killerden, zenginleştirme öncesi ayrılan killerden ve zenginleştirme sonrası atık havuzundan olmak üzere üç adet örnek alınmıştır. Bu örnekler üzerinde kimyasal ve mineralojik analizler yapılmıştır. Boraks zonundan alınan kil örneğinde 1650 ppm lityum, katı atıkta 1570 ppm lityum, atık havuzdan alınan örnekte ise 980 ppm lityum saptanmıştır. Mineralojik incelemelerde Kırka killerine (simektit) dolomit eşlik etmektedir. Lityumun kil mineralleri içerisinde mi yoksa dolomit içinde mi olduğu bu çalışmada ortaya konulmuştur. SEM çalışmalarında dolomitlerin nodüler ve killer ile eş boyutta olduğu gözlenmiştir. Kil ve dolomit birbirinden santrifüj yöntemiyle ayrılmış ve XRD çekimleriyle kontrol edilmiştir. Ayırma işlemi sonucunda, lityumun kil içerisinde zenginleştiği 3165 ppm, dolomit içerisinde ise 475 ppm olarak olduğu saptanmıştır. Bu durum ayırma işleminde dolomit içerisinde bir miktar kilin kaldığını göstermektedir. Kil örneklerinden lityum kazanımı için farklı oranlarda kalsit-jips mineralleriyle karıştırılarak kavurma-su liçi yapılmıştır. Maksimum lityum değeri, kilin jips ile 5:1 oranında karıştırılarak yapılan kavurma-su liçinde 2638 ppm Li çözeltiye geçmektedir.