Kronik böbrek yetmezliği hastalarında yaşam kalitesinin uyku kalitesi ve depresyon ile ilişkisi

Amaç: KBH, yüksek mortalite ve morbiditeye sebep olmakta ve kişinin yaşam kalitesini ciddi oranda düşürmektedir. Psikolojik faktörlerin böbrek hastalığı ile ilişkili faktörlerini aydınlatmak yaşam kalitesi yönetimi için zorunludur. Bu çalışmanın amacı, kronik böbrek yetmezliği hastalarının yaşam kalitelerinin uyku ve depresyon ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Nefroloji polikliniğine başvuran Evre 3-5 KBH tanılı hastalar ile Genel Dahiliye Polikliniğine başvuran yaş ve cinsiyet yönünden uyumlu sağlıklı gönüllüler dahil edildi. Katılımcılara Anket Formu uygulanmış olup Anket Formu dört bölüm olarak tasarlanmıştır. 1. bölümde "Sosyo Demografik Özelliklere İlişkin Bilgiler" 2. bölümde yaşam kalitesinin belirlenmesine yönelik SF-36 ölçeği, 3. bölümde depresyonunun şiddetini belirlemeye yönelik Beck Depresyon Ölçeği ve 4. bölümde de uyku kalitesinin değerlendirilmesinde Jenkins Uyku Skalası kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda hastalarda genel popülasyona göre daha yüksek oranda uyku bozukluğu ve depresyon tespit edildi. Yaşam kalitesi düşük olan hastalarda anlamlı olarak daha fazla uyku kalitesi bozukluğu ve depresyon gözlendi (p<0.05). Yaşam kalitesi puanı gönüllülerde hastalara göre anlamlı derecede fazla, depresyon ve uyku bozukluğu daha az görülmüştür (p<0.001). Kontrol grubunda depresyon ve uyku bozukluğunun yaşam kalitesi puanları ile negatif korelasyona sahip olduğu görülmektedir. Evre-3 KBH grubunda uyku bozukluğunun yaşam kalitesi ve depresyon ile anlamlı ilişkisi olmadığı, depresyonun ise genel sağlık (p=0.028) ve sosyal fonksiyon puanları (p=0.023) ile negatif ilişkisi olduğu görülmüştür. Evre 4 KBH grubunda ise uyku bozukluğunun genel sağlık (0.021) ile negatif, depresyonun da fiziksel fonksiyon (p=0.021), ağrı (0.043) ve rol güçlüğü (0.002) ile negatif ilişkisi görülmüştür. Evre-5 KBH grubunda ise uyku bozukluğunun fiziksel fonksiyon (p=0.001), genel sağlık (p=0.002), vitalite (p=0.012), emosyonel rol güçlüğü (p=0.019) puanı ile negatif korelasyon gösterdiği, depresyonun ise genel sağlık (p=0.018), emosyonel rol güçlüğü (p=0.001) ve mental sağlık puanları (p=0.002) ile negatif ilişkisi saptanmıştır. Evre-5 KBH grubunda uyku bozukluğu ve depresyon arasında anlamlı ilişki saptanmış olup pozitif korelasyon göstermektedir (p=0.001). Sonuç: Kronik böbrek hastalıklarında, özellikle diyalize giren hastalar açısından psikososyal desteğin kaçınılmaz olduğu görülmektedir. Yalnızca hastalığı tedavi etmekten ziyade daha geniş bir çerçevede davranışsal terapi ve psikolojik destek önerileri de hastalara sunulmalıdır. Anahtar kelimeler : kronik böbrek hastalığı, uyku kalitesi, yaşam kalitesi, SF-36 Ölçeği, Jenkins Uyku Skalası , depresyon, Beck Depresyon Ölçeği.