Kütüphanelerde yaratıcı mekân hizmetleri: Makerspace hizmeti

Makerspace ve STEM olarak anılan, yaratıcılık ve üretim üzerine kurulan yaklaşımlar tüm dünyada hızla yayılmaktadır. Yurtdışı örnekler incelendiğinde STEM ve Makerspace kütüphanelerin en önemli birimleri halini almıştır. Ülkemize bakıldığında ise kütüphane hizmetlerinde yenilikçilik ve yaratıcılık uygulamaları son yıllarda artmakla birlikte, STEM ve Makerspace konusunda çok fazla yol alınamamıştır. Bunun sebebi olarak ise bu alanda çok fazla bilimsel çalışma olmaması gösterilebilir. Bu çalışmada, ülkemizdeki bu girişimlerin ortaya konulması ve bu yaklaşımların bilimsel düzeyde ele alınması ile birlikte, kütüphaneler için bir model önerisi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda teorik düzlemde; yaratıcılık, yenilik, STEM, makerspace konularına yer verilmiştir. Pratik düzlemde ise çalışmanın gerçekleştirildiği dönemde Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan alınan veriler ışığında, ülkemizde bu hizmetin sunulduğu üç halk kütüphanesi (Uşak İskender Pala İl Halk Kütüphanesi, Muş İl Halk Kütüphanesi, Kırşehir Âşık Paşa İl Halk Kütüphanesi) ve bir üniversite kütüphanesi (Sabancı Üniversitesi Bilgi Merkezi) incelenmiştir. Ülkemizde henüz okul kütüphanesi örneği bulunmadığı için bu kütüphane türü incelenememiştir. Çalışma kapsamında nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanan veriler, betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Değerlendirme, kütüphane hizmetlerini oluşturan unsular (bina, derme, kullanıcı, personel, bütçe) bağlamında yapılmıştır. Bunlara ek olarak, kütüphane türlerine göre (Halk kütüphanesi, üniversite kütüphanesi ve okul kütüphanesi) yurtdışı örnekler incelenerek, ülkemiz için bir model önerisi sunulmuştur. Bu model kapsamında; hizmetin nasıl sunulacağı iş akış şemalarında ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Çalışma kapsamında model önerisi sunulurken, hizmet kapsamında yer alan cihaz ve ekipmanların ödünç verilme olgusu da düşünülerek; örnek ödünç alma tutanağı, hasar tespit tutanağı gibi belge taslakları oluşturulmuş ve kullanıcı hizmet sözleşmesinde yer alması gereken başlıklar belirlenmiştir. Makerspace hizmetinin kütüphanelerde sunulması, hem eşit erişim ilkesinin sağlanması hem de kütüphanelerin genel misyonu açısından önemli görülmektedir.