Limbik sistemi etkileyen low-grade tümör cerrahisi ve epilepsi cerrahisi sonrası cinsel aktivitenin değerlendirilmesi

Giriş: Cinsel sağlık, yaşam kalitesinin önemli unsurlarından biri olmasına karşın hastalar bu konudaki şikayetlerini çoğu zaman dile getirmemekte ve hekim sormadığı takdirde bu konuyu açmamaktadırlar. Bu çalışmada; düşük dereceli glial tümör ve epilepsi nedeniyle kraniotomi geçiren hastalarda, ameliyat öncesi ve sonrası dönemde cinsel aktivite değişikliklerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı'nda limbik sistemi etkileyen düşük dereceli glial tümör eksizyonu ve epilepsi cerrahisi geçiren ve daha önce bu nedenle ameliyat geçirmemiş 47 hasta çalışmaya dahil edildi. Bu hastaların yaş, cinsiyet, başlangıç şikayetleri, tümör lokalizasyonları, ameliyat tarihi, cerrahi yaklaşım ve tekniği, postoperatif patoloji sonuçları, pre- ve postoperatif nörolojik muayeneleri, postoperatif kemoterapi ve süreleri, pre- ve postoperatif antiepileptik ilaç kullanımı ve sayısı, pre- ve postoperatif Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ) ve Belirti Tarama Testi (SCL-90-R) sonuçları kaydedildi. ACYÖ ve SCL-90-R test sonuçları istatistiksel olarak değerlendirilerek cerrahi yaklaşım, eksizyon alanı ve lokalizasyonun cinsel aktivite üzerine etkisi araştırıldı. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 31,81±7,94(aralık:18-52) yıl olduğu saptanırken, hastaların %59,6'sı erkek, %40,4'ü kadındı. Hastaların %68,1'ine sol, %31,9'una sağ lokalizasyondan cerrahi eksizyon uygulandı. Hastaların %40,4'üne epilepsi, %59,6'sına tümöral kitle/kavernom (insula tümörü, %23,4; MTR tümörü, %27,7 ve subkallozal bölge tümörü, %8,5) tanısıyla cerrahi işlem uygulandı. Kadınların preoperatif ACYÖ cinsel uyarılma alt boyut puanının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde postoperatif dönemde yükseldiği saptandı (p=0,038). Sol lokalizasyon cerrahisi yapılan hastaların preoperatif ACYÖ cinsel uyarılma (tahrik) ve lubrikasyon/ereksiyon alt boyut puanının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde postoperatif dönemde yükseldiği saptandı (p=0,018 ve p=0,013). Temporal lobektomi/polektomi ve amigdalohipokampektomi (AH) cerrahisi uygulanan hastalarda preoperatif ACYÖ orgazm (p=0,004) ve orgazmdan tatmin olma (p=0,011) alt boyut puanlarının postoperatif dönemde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yükseldiği saptandı (p<0,05). Selektif amigdalohipokampektomi (SAH) uygulanan hastalarda, postoperatif dönemde pterional transsylvian cerrahi yaklaşımına göre paramedian supraserebellar transtentorial (PST) cerrahi yaklaşımı uygulanan hastaların, ACYÖ orgazm (p=0,021) ve orgazmdan tatmin olma (p=0,013) puanlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç: Paramedian supraserebellar transtentorial yaklaşımı uygulanan hastaların preoperatif döneme kıyasla postoperatif dönemde cinsel doyum ve orgazm fonksiyonlarında iyileşme gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar, bu yöntemin potansiyel olarak daha fazla cinsel işlev koruma sağlayabileceğini öne sürmektedir.