Makroekonomik değişkenlerin büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği

Dünya ekonomik sisteminin içinde bulunduğu küreselleşme olgusunun sonucu olarak modern ekonomik sistem içerisinde kendisine yer bulmuş ülkeler ve kurumlar için ekonomik büyüme ve borçluluk kavramları en önemli konuların başında gelmektedir. Bu sistemde, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler birbirleri arasında borçlanma gerçekleştirmektedirler. Bu doğrultuda Türkiye'nin de dış borçlanma ve ekonomik büyüme ilişkisi yoğun araştırmalara konu olmaktadır. Bu bağlamda yapılan çalışmada analize konu olan veriler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi tarafından sunulan ve 1998Q1 ile 2021Q4 dönemlerini kapsayan, gsyih ve dış borç verilerinden oluşmaktadır. Bu çalışmanın nihai amacı, Türkiye'nin dış borçlanma durumunu kısa ve uzun vadeli olmak üzere kamu ve özel sektör ayrımı gözetilerek ayrı ayrı değerlendirmek, hem ekonomik büyüme hem de büyümenin alt kalemleri olan tüketim ve yatırım ile ilişkisinin var olup olmadığını araştırmak ve varlığı durumunda bu etkilerin yönünü ve büyüklüğünü açıklamaktır. Çalışmada amaçlanan hedefe ulaşmak amacı ile birinci ve ikinci kısımda ekonomik büyümenin ve dış borçlanmanın kavramsal çerçevesi ve teorik yaklaşımlar değerlendirilmiş olup üçüncü kısımda ise öncelikle durağanlığı sınanan değişkenlerin eşbütünleşme ve nedensellik ilişkileri analiz edilmiştir. Uzun dönemli ilişkileri ortaya çıkarılan ve nedensellik yönü belirlenen değişkenlerin son olarak eşbütünleşme katsayıları hesaplanarak dış borçlar ve gayrısafi yurtiçi hasıla arasındaki ilişki yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Dış Borçlanma, Eşbütünleme Testi, Nedensellik Analizi