Mantarlarda nükleik asit bileşiklerinin sıvı kromatografisi yöntemi ile tayini

Amaç: Mantarlardaki dikkat çekici nükleosit rezervuarı nedeniyle, son zamanlarda bunların dağılımının nitel ve nicel olarak belirlenmesi önem kazanmıştır. Bu çalışmada Tekirdağ yöresinden toplanan yenilebilir mantar türlerindeki bazı nükleosit ve nükleobazların HPLC sistemi ile analiz edilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Analizi yapılan mantar türleri sırasıyla Trüf (Tuber borchii), Trüf (Tuber aestivum), Borazan (Craterellus fallax), Kuzu Göbeği (Morchella esculenta), Porçini (Boletus edulis), Sığır Dili (Hydnum repandum), Sarı Kız (Cantharellus cibarius) ve Kanlıca (Lactarius Salmonicolor) mantarlarıdır. Mantarlar liyofilize edildikten sonra -20°C'de muhafaza edilmişlerdir. Mantarda bulunan nükleotidler ters faz sıvı kromatografisi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bileşiklerin ayrılması gradient elüsyonla SWEA C18 kolonu (4.6 mm x 250 mm, 5µm) ile gerçekleştirilmiştir. A çözücüsü olarak pH'sı 3.7 olan MeOH: 50 mM sodyum fosfat tamponu (1:99, h/h) karışımı; B çözücüsü olarak pH'sı 6.2 olan MeOH: 50 mM sodyum fosfat tamponu (20:80) kullanılmıştır. İç standart 3-metil ksantindir. Yöntem valide edilmiştir. Liyofilize edilen mantar örneklerini ekstrakte etmek için ses dalgaları destekli sıvı ekstraksiyonu ve basınçlı sıvı ekstraksiyonu olmak üzere iki farklı ekstraksiyon yöntemi ile kullanılmıştır. Ekstraksiyon çözücüsü olarak deiyonize su kullanılmıştır. Sıcaklık, zaman gibi parametreler optimize edilmiştir. Bulgular: 14 nükleotit 25 dakika sürede 254 nm dalgaboyunda eş zamanlı olarak ayrılmıştır. Ses dalgaları ekstraksiyon yönteminin daha etkin olduğu saptanmıştır. Bunun sebebi basınçlı sıvı ekstraksiyonu sisteminin kapalı bir sistem olması ve matriks çözücü etkileşiminin yetersiz kalması olabilir. Çalışılan yenilebilir mantar türleri arasında en yüksek nükleotit miktarına sahip olan tür ün Kuzu Göbeği olduğu bulunmuştur. Sonuç: Çalışılan tüm mantarlarda en fazla bulunan bileşiklerin adenosin, guanosin ve üridin olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: HPLC-DAD, nükleobaz, nükleosit, yenilebilir mantarlar, ses dalgaları destekli sıvı ekstraksiyonu