Minimal hepatik ensefalopati tedavisinde laktuloz ve lactobacillus rhamnosus GG 'nin etkinliklerinin karşılaştırılması

Giriş ve amaç: Minimal hepatik ensefalopati (MHE); mental ve nörolojik muayenenin normal olduğu, farklı testlerle tanı konulan, aşikar hepatik ensefalopatinin (HE) hemen öncesindeki evredir. MHE; hastaların yaşam kalitesini, araç sürüş performansını olumsuz etkilerken HE'ye de progresyon gösterebilir. Çalışmamızın amacı; kritik titreşim frekansı (CFF) testi ile MHE prevalansını saptamak, MHE risk faktörlerini saptayabilmek, laktuloz ve lactobacillus rhamnosus GG (LbGG)'nin MHE tedavisinde etkinliklerini karşılaştırmaktır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya Haziran 2017 - Aralık 2017 tarihleri arasında Gastroenteroloji polikliniğine başvuran klinik, laboratuvar, görüntüleme yöntemleri ve/veya karaciğer biyopsisi ile tanı konmuş aşikar HE olmayan 154 sirotik hasta çalışmaya dahil edildi. Uygulanan CFF test <39 Hz saptanan hastalara MHE tanısı konularak çalışma populasyonu laktuloz, LbGG alan ve hiç tedavi almayan diye 3 grup altında toplandı. Hastalara tedavilerinin 1. ayında kontrol CFF testi yapıldı. Bulgular: Yüzellidört hastanın 70'inde (%45,5) MHE saptanmadı. 84'ünde (%54,5) MHE saptandı. MHE olan hastaların 31 (%36,9)'i laktuloz, 31 (%36,9)'i LbGG aldı, 22 (%26,2)'si tedavi almadı. Tedaviden 1 ay sonraki CFF testinde laktuloz kullanan grupta 8 (%25,8), LbGG kullanan grupta 10 (%32,3), ilaç kullanmayan grupta 5 (%22,7) hastada MHE'nin düzeldiği saptandı. Tedavi sonrası CFF düzeylerinin ise ilaç kullanan gruplarda ilaç kullanmayan gruba kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yükseldiği tespit edildi (sırasıyla p=0,011, p=0,007 ve p=0,804). MHE ile asit varlığı, INR yüksekliği, albumin ve sodyum düşüklüğü, Child-pugh evresi ve MELD skorlaması arasında korelasyon saptandı. Tedavilerin birbirlerine üstünlükleri saptanmadı. Sonuç: MHE tanısında CFF testi önemli bir yer almaktadır. Karaciğer hepatosellüler sentez bozukluğu, Na düşüklüğü ve Child-Pugh evresi ile MELD yüksekliği gibi kronik karaciğer hastalığının progresyonunu gösteren parametreler MHE gelişimi için risk faktörü olabilir. MHE saptanan hastaların laktuloz veya LbGG ile tedavi edilmeleri faydalı olabileceği gibi aşikar HE gelişimini de yavaşlatabilir. Anahtar Kelimeler: Minimal hepatik ensefalopati, kritik titreşim frekansı, laktuloz, LbGG.