Modern ve mahrem arasında çalışan kadın: Çorum örneği

Bu çalışmada din ve modernleşme ilişkisi bağlamında çalışan dindar kadınların dine ve modernliğe ait algıları ele alınarak kendilerini din ve modernleşme arasında konumlandırma biçimleri araştırılmıştır. Bu çalışma ile din ve modernliğin toplumda değişen görünümlerinin ortaya konması ve literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Nitel bir araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada fenomenolojik ve gömülü teori yaklaşımlarının bakış açıları, araştırma teknikleri ve veri analiz yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Fenomenolojik yöntem ile çalışan dindar kadınların din ile modernlik arasındaki yaşantıları ve deneyimlerinin ortak ya da farklı yönleri ortaya koyulmaya çalışılarak bu deneyimin onlar için ne anlam ifade ettiğinin anlaşılması hedeflenmiştir. Gömülü teori yaklaşımı ile bir taraftan dindar diğer yandan modern hayatın bir parçası olan kadınlara dair yeni bir tipoloji geliştirmek hedeflenmiştir. Araştırma kavramsal çerçeve ve alan araştırması olarak iki bölümden oluşmaktadır. Saha notları ve dokümantasyon teknikleri kullanılarak oluşturulan kavramsal çerçevede Avrupa'da modernlik, sekülerleşme, Türkiye'de modernleşme, din ve kadın, çalışan dindar kadın konuları ele alınmıştır. Alan araştırması için 15 Temmuz 2024-15 Nisan 2025 tarihleri arasında Çorum il merkezindeki çeşitli kamu kuruluşlarında görev yapan farklı meslek grubundaki 25-60 yaş arası, yetmiş üç kadınla görüşülmüş, hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme sorularıyla veriler toplamıştır. Katılımcılara ulaşmada amaçlı örneklem ve kartopu tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın temel ve alt problemleri kapsamında çalışan dindar kadınların din ve dindarlığa ait algısı, modernliğe dair algısı ve modernlikle ilişkisi, kadının çalışma hayatındaki varlığına dair görüşleri, kadının çalışmasının din ve modernlikle ilişkisi, çalışan dindar kadınların iş hayatında, aile içinde ve diğer çevrelerinde karşılaştıkları sorunlar ele alınmıştır. Sonuç olarak çalışan dindar kadınların dinin inanç boyutunda kendilerini güçlü hissetmesine karşın ameli ve formel boyutunda gerileme yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Çalışan dindar kadınlar modernliği farklı yönleriyle ele almaktadırlar ama hiçbir katılımcı dinden uzak bir modernlik anlayışını kabul etmemekte, dindar kalarak modernleşmeyi idealize etmektedir. Böylece çalışan dindar kadınlar içinde "esnek modern dindar kadın" modeli ortaya çıkmıştır. Çalışan dindar kadınlar, kadının çalışma hayatındaki varlığını önemsemekle beraber çalışma şartlarına da vurgu yapmaktadırlar. Katılımcılar iş hayatında bazen kadın bazen dindar kadın oldukların için sorunlar yaşamaktadırlar. Çalışan dindar kadınların ev hayatında yaşadıkları sorunların tamamı kadın olmakla ilişkilendirilmiştir. Akraba ve arkadaş çevresinde ise kadınların çalışıyor olmalarının ilişkiler üzerinde belirleyici bir etkisi vardır.