Modernist İslam ekollerinde kadın-erkek eşitliği tartışmalarının temelleri

Bu çalışmada Türkiye, Malezya, Rusya ve ABD'de ortaya çıkan Modernist İslam ekollerinde önemli bir yer işgal eden kadın-erkek eşitliği konusundaki tartışmalar incelenmiştir. Tartışmalarla bağlantılı olarak, bu ülkelerde feminist bir mücadele biçimi olarak şekillenen İslamî Feminizm hareketinin birbirinden farklı olup olmadığı konusu ele alınmış ve Rusya'da sosyalizm kaynaklı özgün şartlarda gelişen tarihsel olaylar sonucu farklı bir İslamî feminizm anlayışı olduğu tespit edilmiştir. Çünkü SSCB'nin kadın-erkek eşitliği konusunda dünyada önderliği iddia edilse de yetmiş yıl boyunca kadını kurtaran siyasi sloganların arkasında, bir o kadar da cinsiyetçi kültürün beslendiği anlaşılmıştır. Ayrıca adı geçen ülkelerdeki gibi bir İslamî feminizm hareketinin oluşması için, eski Sovyet ülkelerinde olmayan İslam ve feminizm tartışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır. SSCB'de İslam dini yetmiş yıl yasaklı olduğundan, İslami söylem ve pratik üzerine tartışma ne entelektüel düzeyde ne de halk arasında 1991 yılına kadar yapılmamıştır. Aynı şekilde, SSCB döneminde feminizmin burjuva uzantısı olarak görülmesi ve eski Sovyet ülkelerine yanlış zamanda- Batıda olduğu gibi ülkelerin ekonomik refaha ve siyasi istikrara kavuştuğu dönemde değil, ekonomik çöküşün siyasal karmaşaya eşlik ettiği bir zamanda- gelmesi ve siyasi amaçla hükümetler tarafından suistimal edilmesi sebebiyle halk arasında feminizme karşı büyük bir önyargı oluştuğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, Rusya'da İslamî feminist olarak incelenen Porohova'nın yalnızca tesettüre bakışının diğer ülkelerdeki İslamî feministlerle aynı olduğu saptanmıştır. Eski Sovyet kadınının paradoksal problemlerini analiz etmek amaçlı bu çalışmada kadınların yaşam tarzlarına ve maruz kaldıkları cinsiyet ayrımcılığına göre üç kategoriye ayrıldığı varsayılmıştır. Birinci kategoridekiler, Suudi Arabistan ve Türkiye'deki geleneksel İslam'ı eski Sovyet ülkelerine taşıyan cemaatlerden eğitim alan İslami kadınlar; ikinci kategoridekiler, etnik kökenine bağlı, Şamanist ve İslami geleneklerin sentezi üzerine kimliklerini inşa eden etnik-millîyetçi kadınlar, üçüncü kategoridekiler ise, Sovyet döneminde olduğu gibi laik ve Batı yaşam biçimini sürdüren modern kadınlardır. Bu çalışma otoetnografi yöntemi kullanarak, bu üç grup kadınla yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Eski Sovyet ülkelerinden Türkiye'ye gelen kadınların farklı ataerkil sistemler arasında yaptıkları geçişleri özgürlük olarak algıladıkları görülmektedir.