Modernleşmenin Çerkes etnisitesine etkisi: Türkiye ve Rusya örneği

Çerkesler, uzun yıllar boyunca anavatanları olan Kafkasya uğruna Rusya ile yaptıkları savaşlara, verdikleri mücadelelere rağmen, sürgün edilerek birçok farklı ülkeye dağılan kültürel değerlerini koruma konusunda istekli olan etnik bir halktır. Türkiye, Çerkeslerin yaşamlarını sürdürdükleri ülkelerin başında gelmektedir. Modernleşmenin asimilasyonist etkilerine karşılık hem Türkiye'de hem de Rusya'da içe kapalı bir yaşam pratikleriyle kendilerine özgü kültürlerini devam ettirdikleri düşünülmektedir. Bu çalışmada Çerkeslerin modernleşmenin etkileri altındaki pratikleri sosyolojik bakış ile irdelenmiştir. Çalışma, Türkiye ve Rusya evreni kapsamında bir örneklem üzerinden yürütülecektir. Konu, Türkiye'nin ve Rusya'nın modernleşme politikaları ve uygulamaları, bunların Çerkes kültürüne yansıma biçimleri ve Çerkeslerin ortaya koyduğu pratikler üzerinden sosyolojik olarak irdelenmeye çalışılacaktır. Bu çalışmada etnografik desen kapsamında nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda Türkiye'de ve Rusya'da yaşayan 18 kadın ve 12 erkek olmak üzere toplam 30 katılımcı ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda hem Rusya'da yaşayan hem de Türkiye'de yaşayan Çerkeslerin modernleşmeden olumlu ve olumsuz yönlerde etkilendiği belirtilmiştir. Yaşanan teknolojik değişmeler, buna bağlı olarak sanayileşme ve bağlantılı olarak kentleşmenin artması ile Çerkesler içe kapalı yaşam sürdükleri alanlardan çıkıp diğer kültürlerle etkileşime girmiştir. Bu da her iki ülkede kültürel bir etkileşimi meydana getirmiş olup, yaşanılan ülkeye özgü kültürler ile değişime uğramışlardır. Modernleşmenin etkisi çerçevesinde Çerkes kültürü bir taraftan kültürel değişime uğrayıp bazı geleneklerini kayıp etse de bir taraftan da zamana uyulması gerektiğinin altı çizilmiştir. Teknolojinin ve iletişim araçlarının gelişmesi de birçok ülkeye dağılmış olan Çerkesler için olumlu gelişmelerden olmuştur.