Muğla yöresi mermer ocaklarında blok mermer üretimini etkileyen jeolojik parametreler

ÖZET Muğla İli, 1980'li yıllarda Ülkemiz mermer sektöründeki gelişmeye bağlı olarak, önemli bir mermer üretim ve işleme merkezi haline gelmiştir. Yörede, blok mermer üretimi yapılan, üretime ara verilmiş ya da terk edilmiş halde bulunan, çok sayıda mermer ocağı ile mermer fabrikası yer almaktadır. "Muğla yöresi mermer ocaklarında blok mermer üretimini etkileyen jeolojik parametreler" konulu bu çalışmanın ilk aşamasında, Muğla yöresinde blok mermer üretimi yapılan ve değişik stratigrafik konumlan olan mermer ocakları 1/100.000 ölçekli topoğrafik harita üzerine aktarılmış ve yayılan alanları belirlenmiştir. Bu mermer ocakları içerisinden, farklı stratigrafik seviyeleri temsil eden tip mermer ocakları seçilmiş ve bu ocakların ve yakın çevrelerinin 1/5.000 ölçekli jeolojik haritaları yapılarak, araştırılan mermerlerin stratigrafik konumlan ve yaydım alanları belirlenmiştir. Seçilen tip mermer ocaklarının şev aynalan üzerinde, 1/100 ölçekli detay süreksizlik haritalan yapılmış ve bu ocaklar içerisinde blok mermer üretimini etkileyen birincil ve ikincil jeolojik parametreler belirlenmiştir. Tip mermer ocaklarından alınan, renk ve desen açısından farklılıklar sunan değişik mermer türlerinin, mineralojik, kimyasal ve fiziko-mekanik özellikleri belirlenmiş ve mermerlerin kristal boyutlarının, mermerlerin mekanik özellikleri üzerindeki etkileri ile mekanik özellilerinin birbirleri arasındaki ilişkileri saptanmıştır. Detay mühendislik jeolojisi çalışmalarının yürütüldüğü tip mermer ocaklarında üretilmiş blokların boyut verileri elde edilmiş, yüzde ve kümülatif dağılım grafikleri çizilmiş ve ortalama blok boyutları saptanmıştır. Mermer bloklarının boy, yükseklik ve en değerleri incelenmiş, yüzde ve kümülatif sıklık dağılım grafikleri çizilmiştir. Tip mermer ocaklarına ait şev aynalan üzerinde yapılan 1/100 ölçekli detay süreksizlik haritalan kullanılarak, mermer ocakları içerisinde gözlenen süreksizlik düzlemlerinin yatay ve düşey yönlerdeki dağüımlan belirlenmiştir. Bu çalışmaVI sonucunda mermer ocakları şev aynalarında gözlenen süreksizlik düdemlerinin, yatay ve düşey yemlerdeki çatlak ara uzaklığı dağılımları arasında belirgin bir farklılığın bulunmadığı saptanmıştır. Süreksizlik düzlemlerinin çatlak ara uzaklığı sıklık dağılımlarının, negatif üstel eşitlikler ile tanımlandığı ve bu eşitliklerden elde edilen ortalama çatlak ara uzaklıkları ile, çatlak ara uzaklıklarının aritmetik ortalamalarının, uyumlu oldukları belirlenmiştir. 1/100 ölçekli detay süreksizlik haritaları üzerinde yapılan detay süreksizlik ölçümlerinden elde edilen çatlak ara uzaklığı değerleri kullanılarak, blok boyutu analizleri yapılmış ve mermer ocaklarından üretilebilecek olan ortalama mermer bloğu boyutlarının, blok mermer üretimine geçilmeden, bu sahalarda yapılacak karotlu sondajlar yardımıyla belirlenebileceği saptanmıştır.