Neuman sistem modeline göre evde verilen bakımın hemodiyaliz hastalarında semptom gidermeye ve yaşam kalitesine etkisi

Amaç: Araştırma Neuman Sistem Modeline göre evde verilen bakımın hemodiyaliz hastalarında fiziksel ve psikolojik semptomları giderme ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma ön test- son test randomize kontrollü çalışma modeli olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi, Özel Diyaliz Merkezi ve Malatya Devlet Hastanesi hemodiyaliz ünitelerinde tedavi gören ve il merkezinde ikamet eden 290 yetişkin hastanın tamamı oluşturmuştur. Örneklemini ise; güç analizi ile çift yönlü önem düzeyinde 0.6 etki büyüklüğünde, evreni 0.97 temsil gücüyle, 0.05 yanılgı düzeyinde 160 hasta oluşturmuştur. Hastalar randomize olarak sıralı biçimde bir deney bir kontrol grubuna olmak üzere 80 deney, 80 kontrol grubuna alınmıştır. Deney grubundaki hastalara araştırmacı tarafından hastaların evlerinde Neuman Sistem Modeli'ne göre hazırlanan hemşirelik bakımı iki haftada bir üç kez uygulanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından hastaların evlerinde yüz yüze görüşme tekniğiyle toplanmış ve verilen hemşirelik bakımı ortalama 30-60 dk. sürmüştür. Verilerin analizinde; sayı, yüzde, ki kare, bağımlı gruplarda t testi ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Bulgular: Son test verilerine göre; deney grubunun diyaliz semptom indeksi puan ortalaması 28.52±17.67, yaşam kalitesi ölçeği fiziksel sağlık puanı ortalaması 53.35±11.91, mental sağlık puanı ortalaması 50.10±9.59; kontrol grubunun diyaliz semptom indeksi toplam puan ortalaması 59.78±19.07, fiziksel sağlık puan ortalaması 37.05±9.68, mental sağlık puan ortalaması 35.42±11.47 olarak saptanmıştır. Girişim sonrasında deney grubundaki hastaların semptom düzeyinin azalarak yaşam kalitelerinin arttığı ve gruplar arasındaki puan ortalamaları farkının istatistiksel olarak önemli olduğu saptanmıştır (p=0.000). Sonuç: Hemodiyaliz tedavisi alan hastalara Neuman Sistem Modeli'ne göre verilen bakım, hastaların yaşadığı semptomları azaltarak yaşam kalitelerini arttırmıştır. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Neuman Sistem Modeli, Diyaliz semptom, Yaşam Kalitesi, Hemşirelik