Nevsal-i Afiyet'e göre kadın ve çocuk sağlığı (1896-1903)

Bu tez çalışması 1896-1903 yılları arasında Besim Ömer Akalın'ın dört cilt halinde kaleme aldığı Nevsâl-i Âfiyet Salnamesinde bulunan kadın ve çocuk hastalıkları ve tedavileri hakkındaki yazıların transkribe edilerek hazırlanmıştır. Tarihte uzun yıllar boyunca önemi yeteri kadar anlaşılamayan kadın ve çocuk hastalıklarının önemi anlaşılmış ve bu iki alanda derinlemesine çalışmalar yapılmıştır. Çalışmamız; giriş, iki bölüm, sonuç ve bibliyografya kısımlarından oluşmaktadır. Çalışmamızın giriş bölümünde tıp tarihinin tarihi süreç içerisinde gelişimden, Besim Ömer Paşa'nın hayatı ve çalışmalarından ve en sonunda da tezin ana kaynağını oluşturan Nevsâl-i Âfiyet Salnamesi'nin muhtevasından bahsedilmiştir. Çalışmanın I. Bölümünde, dört cilt halinde bulunan Nevsâl-i Âfiyet'te yer alan kadın hastalıkları ve tedavileri latinize edilmiştir. Bu bölümde asıl hedef, daha öncesinde ayrı bir alan olarak değerlendirilmeyen kadın hastalıkları, özellikle gebelik, doğum ve lohusalık gibi önemli konuların tarihi süreç içerisinde nasıl bir gelişme gösterdiğini tespit etmek olmuştur. Aynı bölümde, tetkik eserlerden oluşan bir giriş mahiyetinde kadının toplumsal statüsünden bahsedilmiştir. Burada toplumun temel taşı olan ailede kadının toplum karşısındaki yeri ve önemine, aile kurarken evliliğin nasıl gerçekleştiğinden bahsedilmiştir. İslamiyet öncesi ve sonrasında, eski Türklerde ve Osmanlı Devleti'nde kadının yeri ilk zamanlar içe kapanık bir hayat yaşayan kadının sonrasında dışa dönük çalışma hayatında yer edinme serüveni anlatılmıştır. Tezimizin II. Bölümünde de aynı çalışma metodu izlenmiştir. Yine Nevsâl-i Âfiyet'te yer alan çocuk sağlığı üzerinde yapılan çalışmalar latinize edilmiştir. Çocuk hastalıkları, hastaneleri ve eğimine değinilmiştir. Yetişkinlerden ayrı, müstakil olarak kabul edilmeyen çocuk sıhhi konuları üzerinde kaleme alınmış çalışmaları günümüz Türkçesiyle bilim dünyasına kazandırılmaya çalışılmıştır. Bu bölümde de birinci bölümde olduğu gibi tetkik eserlerden faydalanarak çocuk sağlığının ve gelişimi müstakil olarak ele alındığı görülmüştür. Çocuk konusu ele alınırken Tanzimat öncesi ve sonrasında olarak yapılan ayrımın önemli olduğu dile getirilmiştir. Tanzimat öncesinde daha sığ kalan çocuk, Tanzimat sonrasında, Tanzimatın getirdiği yeniliklerle birlikte çocuk sağlığı, eğitimi ve gelişimi konularında kendine müstakil bir alan bulmuştur. Sağlık olmasa da eğitim ve istikbale dair yetim çocukların geleceği konusunda nasıl bir metod izlendiği 18. ve 19. yüzyıllar arasında nasıl bir değişim olduğu ifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: 19. yüzyıl, Sağlık, Nevsal-i Afiyet, Kadın, Çocuk.