Obezitede bilişsel işlev bozukluğu ve bilişsel işlev bozukluğunun uyku kalitesi ve depresyon ile ilişkisi

Amaç:Obezite, mortalite ve morbidite üzerinde ciddi etkileri olan önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Obezitenin bilişsel işlevler üzerinde zararlı etkilerinin olabileceğini destekleyen kanıtlar giderek artmaktadır. Bu çalışmada obezitesi olan bireyleri yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiş normal kiloda olan kontrolleri ile nörobilişsel işlevler açısından karşılaştırmak, ayrıca depresyon eş tanılı obez bireyler ile depresyon eşlik etmeyen obez bireylerin bilişsel işlevler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması yapılarakobezitede görülen bilişsel bozuklukların altında yatan potansiyel mekanizmalara katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Yöntem:Bu çalışmaya Nisan 2020 – Aralık 2020 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD polikliniğine ayaktan başvuran, depresyon dışında herhangi bir psikiyatrik tanısı bulunmayan, çalışmayı kabul eden ve çalışmaya dahil edilme ölçütlerini karşılayan 60 obez hasta ve obez grubu ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi olarak eşleştirilmiş, BKI 25 kg/m2 altında olan, tanı konan herhangi bir psikiyatrik hastalığı bulunmayan 60 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi.Obez hastalar Major Depresif Bozukluğu olan 26 ve Major Depresif Bozukluğu olmayan 34 kişi olarak iki gruba ayrıldı.Tüm katılımcılara SCID-I (Eksen I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme) ve bilişsel işlevlerini değerlendirmek için Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testi, Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi uygulandı. Klinik görüşme, SCID-I, HAM-D ölçeği ve nörobilişsel testler araştırmayı yürüten doktor tarafından uygulandı. Tüm katılımcılardan Pitsburg Uyku Kalitesi İndeksi ile değerlendirmeleri istendi. Bulgular:Çalışmamızda depresyonu olan obez bireyler, depresyonu olmayan obez bireyler ve sağlıklı kişilerden oluşan gruplardan her biri yaş, eğitim düzeyi, cinsiyet gibi özellikler açısından birbiri ile benzer bulundu. Çalışmamızda tüm obez katılımcılar ve sağlıklı kontroller arasında Wisconsin Kart Eşleme Testi, Stroop Testi ve Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testinde anlamlı fark saptanmıştır. Obez katılımcılar Wisconsin Kart Eşleme Testi, Stroop Testi ve Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testinde sağlıklı kontrollere kıyasla daha kötü performans göstermiştir. Depresyonu olan obez bireyler ve depresyonu olmayan obez bireylerin sağlıklı kontrollerle yapılan karşılaştırmasında depresyonu olan obez bireylerin hem depresyonu olmayan obez bireylere hem de sağlıklı kontrollere göre bir çok alanda daha kötü performans sergilediği gözlenmiştir. Kontrol grubu ile OB grup ve DOB grubu ile OB grubu arasında WCST Perseveratif Tepki Sayısı, Perseveratif Hata Sayısı, Perseveratif Olmayan Hata Sayısı, Kavramsal Düzey Tepki Yüzdesive Tamamlanmış Kategori Sayısı, stroop bölüm 4 ve bölüm 5 toplam süresi, AVLT A1 toplam doğru ve AVLT A6 toplam doğrupuanları açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Bu kategori puanlarındaki gruplar arası istatiksel anlamlılığın kontrol grubu ile DOB grubu arasındaki farktan kaynaklandığı gözlenmiştir. Sonuç:Bu çalışma verilerine dayanarak obez bireylerin dikkat, yürütücü işlevler, sözel öğrenme ve bellek gibi bilişsel işlev alanlarında bozulma gösterdiği gözlenmiştir. MDB olan obez grup, MDB olmayan obez grup ve kontrol grubu arasındakinörobilisel test performansları değerlendirildiğinde genel olarak obezitenin MDB varlığında bilişsel testler üzerinde ilave olumsuz etkisi olduğu gözlenmiştir. Özellikle MDB olan obez bireylerin performansları sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında çeşitli bilişsel görevlerde anlamlı farklılık gözlenirken MDB olmayan obez grupla kontrol grubu karşılaştırıldığında bu farklılık genellikle önemsiz olarak kalmıştır. Depresyonun obez bireylerde özellikle inhibisyon kontrolü, dikkat ve bilişsel esneklik testleri üzerinde bozucu etkisi olduğu gözlenmiştir. Obezite ve MDB 'un nörobilişsel işlevler üzerine kümülatif etkileri olduğu düşünüldüğünde, obeziteye atfedilen bilişsel işlev bozukluğunun obeziteyle sıklıkla birlikte bulunan uyku bozuklukları, MDB ve ilişkili metabolik durumlarla bağlantısını açıklamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.