Obstrüktif uyku apne sendromu'nda pozitif hava yolu basıncı tedavisine uyumun solunum fonksiyonlarıyla ilişkisi

Amaç: OUAS (Obstrüktif uyku apne sendromu); uyku sırasında tekrarlayan tam (apne) veya parsiyel (hipopne) üst solunum yolu obstrüksiyonu epizodları ve sıklıkla kan oksijen saturasyonunda düşmenin eşlik ettiği bir sendromdur. Polisomnografi (PSG) günümüzde OUAS tanısında kullanılan altın standart yöntemidir. Uyku apne sendromunun tedavi edilmesi, uyku ve yaşam kalitesinde düzelme sağlamanın yanında, hastalığa bağlı oluşan ciddi komplikasyonların birçoğunun önlenmesini de sağlar. Bu hastalıkta temel tedavi modalitesi pozitif havayolu basıncı (Positive Airway Pressure-PAP) uygulamasıdır. Ancak tedavide cihaz uyumu konusunda sorunlar yaşanmaktadır. Biz de çalışmamızda hastaların PAP tedavisine uyumunun solunum fonksiyon testleri (SFT) ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Gereç-Yöntem: 2016-2018 tarihleri arasında Göğüs Hastalıkları Anabilim dalı Uyku Laboratuarında OUAS tanısı koyulmuş ve PAP titrasyonu için yatırılmış, titrasyonu başarı ile yapılmış, PAP raporu düzenlenmiş PAP cihazını temin etmiş ve kullanmaya başlamış, çalışmaya katılmaya kabul eden hastalar çalışmaya dahil edildi. Hasta uyumunu etkileyen demografik özellikler, cihaz ve maske ile ilişkili şikayetler ve depresyon, anksiyete ölçekleri ile beraber hastalarımızın SFT parametreleri değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan 98 bireyin %63'ü (n=62) erkekti ve bireylerin yaş ortalaması 52±9,6 (29-72) idi. Hastaların %67'si kullanılan cihaza uyum göstermekteydi. OUAS derecesine göre cihaza uyum gösteren ve göstermeyen bireylerin oranları arasında anlamlı düzeyde bir farklılık vardı (p<0,05). Ağır OUAS tanılı hastalar daha uyumlu idi. Cihaza uyumlu hastaların beck depresyon (BDÖ) ve beck anksiyete ölçek (BAÖ) puanları, uyumlu olmayan hastalarda ölçülen değerlerinden anlamlı düzeyde daha düşüktü (sırasıyla p<0,001 p=0,044 ). Her bir solunum fonksiyon test değeri açısından gruplar arasında anlamlı düzeyde fark saptanmadı (p>0,05). Cihaza uyum gösteren bireylerde nazal maske kullanma oranı, CPAP'ı tolere etmede zorlanmama, uykuya dalmada güçlük çekmeme, karında şişlik, maske nedeniyle yüzde yara görülmemesi, hava kaçağı görülmemesi, cihazdan fayda görme, gündüz uykululuk halinde azalma, uygun tedavi uygulandığını düşünme oranları, cihaza uyum göstermeyenlerden anlamlı düzeyde daha yüksekti (p<0,05). Cihaza uyum gösterenlerde klostrofobi, basınçtan rahatsız olma, cihaza uyum göstermeyenlerden anlamlı düzeyde daha düşüktü (p<0,05 ). Bireylerin cihaza uyum sağlama durumunu etkilediği saptanan değişkenler alınarak oluşturulan ileriye doğru Wald çoklu lojistik regresyon modeli sonucunda BDÖ puanındaki artışın bireylerin cihaza uyum sağlamama Odds oranını 1,08 kat arttırdığı; hava kaçağı şikâyeti olan bireylerin şikayeti olmayan bireylere göre cihaza uyum sağlamama Odds oranının 6,82 kat; basınç rahatsızlığı şikâyeti olanların şikâyeti olmayan bireylere göre cihaza uyum sağlamama Odds oranının 5,21 kat; gündüz uykululuğunda azalma görülmeyen bireylerin görülenlere göre cihaza uyum sağlamama Odds oranının 5,87 kat daha fazla olduğu saptandı. Sonuç: SFT parametreleri ile PAP tedavisine uyum arasında ilişki saptanmamakla beraber, cihaz uyumuna etkisi olan anlamlı faktörler saptandı. OUAS tanılı hastalarda PAP tedavisine başlamadan önce, uyum açısından riskli gruplar tanımlanmalı, erken dönemde eğitim desteği sağlanmalıdır. Hastaların yakın takip edilmesi ve tedaviye bağlı şikayetlerinin çözümünün hastaların PAP tedavisine uyumunu arttıracağını düşünmekteyiz.