OECD ülkelerinde STRIPAT modeli yardımıyla karbon emisyonunu etkileyen faktörlerin tahmini

Çevre sorunları ve tahribatı küresel olarak insanlığı tehdit etmektedir. Sanayileşme ile fosil yakıt tüketiminde artışlar meydana gelmekte ve sera gazı yoğunluğunda artışlara sebep olmaktadır. Bu durum dünyanın sıcaklık değerlerinde değişime neden olarak iklim sorunlarını beraberinde getirmektedir. İnsan faaliyetleri sonucunda doğada oluşan karbonun atmosfere salınması ile karbon emisyonu oluşmaktadır. İklim değişikliği ile mücadelede karbon emisyonlarını azaltmak ve bu doğrultuda politikalar üretmek önem taşımaktadır. Bu çalışmada, konuya sınırlılık getirmek için OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü) üye ülkeleri kullanılmaktadır. OECD'nin; ekonomik büyüme, mali istikrar, işbirliği ile refahın sağlanması gibi amaçlarının yanı sıra çevrenin korunması ve çevre sorunları için politikalar üretmek şeklinde amaçları da vardır. Bu çalışmada, karbon emisyonlarını etkileyen temel faktörlerin belirlenmesi ve analiz edilmesi amacıyla STIRPAT (Stochastic Impactsby Regression on Population, Affluence, and Technology) modeli kullanılmaktadır. STIRPAT modelini tanımlandığında; çevresel etki (I), nüfus (P), refah (A) ve teknoloji (T) değişkenlerinden oluşmaktadır. Modelde bağımlı değişken çevresel etki için CO₂ emisyonu kullanılırken, bağımsız değişkenler; nüfus değişkeni için toplam nüfus, refah değişkeni için kişi başı GSYH, teknoloji değişkeni için ise yenilenebilir enerji tüketimi ve kentleşmedir. Analizde 38 OECD ülkesinin 1991-2021 dönemine ait veriler kullanılarak, CO₂ emisyonunu etkileyen faktörler STIRPAT modeli yardımıyla panel veri ekonometrisi yöntemleriyle analiz edilmiştir. Driscoll-Kraay sabit etkiler modeli tahminlerine göre; nüfus, kişi başı gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH), kentleşme değişkenlerinde meydana gelen bir artışın CO₂ emisyonları üzerinde pozitif ve istatistiki olarak anlamlı bir etkisi varken, yenilenebilir enerji tüketimi değişkeninde meydana gelen artışın CO₂ emisyonları üzerindeki etkisi negatif ve anlamlıdır. Bu bağlamda tahmin sonuçları; nüfus artışı, ekonomik büyüme ve kentleşme süreçlerinin CO₂ emisyonlarını artırıcı etki yaptığını, buna karşılık yenilenebilir enerji kullanımının ise emisyonları azaltıcı bir etki yaptığını göstermektedir.