Okul öncesi dönem hafif zihinsel yetersizlik tanısı olan çocukların matematik becerilerini geliştirme ve izlemeye yönelik bir mobil uygulamanın kullanılabilirliği

Erken çocukluk dönemi; sayı kavramı, sayı ilişkileri, işlemler, geometri, uzamsal algı, örüntü, ölçme ve karşılaştırma gibi temel matematiksel kavramların temellerinin atıldığı kritik bir gelişim evresidir. Bu dönemde edinilen matematiksel kazanımlar, ilerleyen yıllarda öğrencilerin matematik başarısının yanı sıra matematiğe yönelik tutum ve motivasyonunun da temelini oluşturmaktadır. Zihinsel yetersizlik (ZY) tanılı çocuklar, dikkat, bellek, dil ve motivasyon alanlarında yaşadıkları güçlükler nedeniyle matematik öğrenmede çeşitli zorluklar yaşayabilmektedir. Literatürde, ZY tanılı çocukların akranlarına kıyasla matematiksel kazanımlarında gecikmeler yaşadıkları yaygın olarak belirtilmektedir. Öğretim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, ZY tanılı çocuklara yönelik matematik becerilerinin öğretiminde teknoloji destekli müdahalelerin artmasına olanak sağlamıştır. Bu müdahaleler, özel gereksinimli çocuklar için kanıta dayalı uygulamalar arasında yer almakla birlikte, özellikle okul öncesi dönem ZY tanılı çocuklar ve bilişsel becerilerin öğretimi bağlamında daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Mobil uygulamalar, sahip oldukları multimedya özellikleri sayesinde özel gereksinimli çocuklara çeşitli becerilerin öğretiminde önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak bu potansiyelin etkili biçimde kullanılabilmesi, geliştirilen uygulamaların eğitsel ve tasarımsal açıdan çocuk dostu özellikler taşımasına bağlıdır. Bu nedenle, geliştirilen mobil uygulamalarda kullanılabilirlik testlerinin gerçekleştirilmesi ve ZY tanılı çocuklar için en etkili, verimli ve memnuniyet düzeyi yüksek tasarımların ortaya konulması gerekmektedir. Bununla birlikte, ZY tanılı çocuklara yönelik tasarım odaklı mobil uygulama sayısının sınırlı olması, tasarım ilkelerinin belirlenmesi açısından daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu araştırma, okul öncesi dönemde hafif düzey ZY tanılı çocukların matematik becerilerini desteklemek ve gelişimlerini izlemek amacıyla geliştirilen bir mobil uygulamanın kullanılabilirliğini değerlendirmeye yönelik nitel bir çalışmadır. Araştırmada, öğretmen, ebeveyn ve çocuk kullanılabilirlik testi gözlem formları, öğretmen görüş formu ve video kayıtları olmak üzere farklı veri toplama araçları kullanılmıştır. Kullanılabilirlik testi gözlem formları alan uzmanları tarafından geliştirilmiştir. Mobil uygulamanın öğretmen, çocuk ve ebeveyn paneline sahip olması nedeniyle tüm katılımcı gruplar açısından etkililik, verimlilik ve memnuniyet düzeyleri değerlendirilmiştir. Ayrıca öğretmenler, "Öğretmen Görüş Formu" aracılığıyla uygulamada yer alan 20 oyuna ilişkin geribildirim sağlamıştır. Verilerin geçerliliğini artırmak amacıyla beş özel eğitim öğretmeni ve beş ZY tanılı çocuğun uygulamayı kullanırken video kayıtları alınmıştır. Formlardan elde edilen veriler betimsel istatistiklerle, video kayıtları ise tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş; bulgular tümevarımsal bir yaklaşımla yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, geliştirilen mobil uygulamanın çocuklar, öğretmenler ve ebeveynler açısından yüksek düzeyde kullanılabilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ancak çocuklara yönelik etkililik ve verimlilik alt boyutlarının ayrıntılı incelenmesi, bazı tasarımsal sorunlara işaret etmiştir. Video kayıtları, çocukların sık sık ekrana tıklama davranışı sergilediğini, oyunların model olma ve bağlam verme aşamalarında yetişkin desteğine ihtiyaç duyduklarını ortaya koymuştur. Bu durumun en önemli nedenlerinden birinin, bazı oyunlarda sesli ve görsel uyaran eksikliği olduğu belirlenmiştir. Öğretmen görüş formundan elde edilen veriler bazı oyunlarda karakter ve renk kullanımına ilişkin geliştirilmesi gereken yönler olduğunu da göstermektedir. Aynı zamanda öğretmenler uygulamadaki oyunların, kazanımları destekleyici nitelikte olup, çocuklar için uygun olduğunu belirtmiştir. Video kayıtlardan elde edilen veriler ise uygulamanın kolay öğrenilebilirliğine ilişkin bilgi vermektedir. Sonuç olarak, bu araştırma, okul öncesi dönemde hafif düzey ZY tanılı çocuklara yönelik eğitsel mobil uygulamaların tasarımında dikkate alınması gereken eğitsel ve tasarımsal unsurlara ilişkin çeşitli öneriler sunmaktadır.