Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin iş doyumları ile benlik tasarımları arasındaki ilişkinin incelenmesi

ÖZET Bu araştırma okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin iş doyumları ve benlik tasarımlan arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2003-2004 Eğitim- Öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerinden Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle ilçelerinde görevli okul öncesi eğitimi öğretmenlerinden oluşmuştur. Öğretmenlerin iş doyumunu ölçmek için Ali Balcı 'mn geliştirdiği "Yöneticilerin İş Doyumu" ölçeği kullanılmıştır. Ölçek, her cümle için Tamamen Katılıyorum(5), Orta Düzeyden Çok Katılıyorum(4), Orta Düzeyde Katılıyorum(3), Orta Düzeyden Az Katılıyorum(2) ve Hiç Katılmıyorum(l) seçeneklerine yer verilen, 51' er maddelik iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öğretmenlerin işlerine ilişkin isteklerini, ikinci bölümde de istelderinin gerçekleşme derecesini belirtmeleri istenmiştir. İş doyumu bu iki kriter arasındaki fark olarak belirtilmiştir. Aradaki fark ne kadar düşükse iş doyumu o kadar yüksek olarak kabul edilmiştir. Öğretmenlerin benlik tasarımını ölçmek için ise Feriha Baymur'un "Benlik Tasarım Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlere sorulan 62 soruluk anket Tam Benim Gibi(5), Biraz Benim Gibi(4), Kararsızım(3), Benim Gibi Değil(2), Hiç Benim Gibi Değil(l) şıklarının yer aldığı beşli derecelendirme ölçeği ile değerlendirilmiştir. Öğretmenlerden, her cümle için kendilerine uygunluk derecelerini belirlemeleri istenmiştir. Benlik tasarımı sonuçlarının değerlendirilebilmesi ve karşılaştırma yapılabilmesi amacıyla çan eğrisi oluşturulmuştur. Bu çan eğrisine göre benlik tasarımı sonuçlan Düşük (248 ve altı), Orta (249-273 ) ve Yüksek (274 ve üstü) olarak derecelendirilmiş ve öğretmenlerin benlik tasarımlan ile iş doyumlan karşılaştınlırken, benlik derecelendirmesinde bu değerler dikkate almmıştır.Anket formunun ilk bölümünde "Kişisel Bilgiler Formu"na yer verilmiştir. Bu formda öğretmenlerin yaşı, öğrenim durumlan, mezun olduklan bölüm, çalıştıklan okul, meslekteki kıdemleri, çalıştıklan okuldaki kıdemleri ve çalışma saatleri sorulmuştur. Belirlenen okullara toplam 270 anket dağıtılmış ve 235 adeti geri dönmüştür. Araştırmada, toplanan verilerin analizinde İki Yönlü Varyans Analizi(ANOVA) kullanılmıştır.11 Araştırma sonuçlarına göre, benlik tasarımı yüksek olan öğretmenlerin iş doyumlarının, tüm kriterlerde, benlik tasarım düzeyi orta ve düşük olan öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, iş doyumunun, öğretmenlerin yaşma, çalıştıkları okul türüne, mezun oldukları bölüme, meslekteki kıdemlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çalışma saatlerine, öğrenim durumlarına, çalıştıkları okuldaki kıdemlerine göre anlamlı bir fark göstermediği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, İş Doyumu, Benlik Tasarımı.