Okul öncesi öğretmenlerinin farklı güç temelleri bağlamında karşılaştıkları problem durumları karşısındaki normatif etik pozisyonlarının belirlenmesi

Okul öncesi öğretmenlerinin farklı güç temelleri bağlamında eğitim öğretim sürecinde yaşanan sorunlar karşısındaki normatif etik pozisyonlarını incelemek amacıyla yapılan bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını uygun örneklem yöntemiyle seçilen 21 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin sahip oldukları güç durumları ile ilgili etik ikilem durumları barındıran beş senaryo durumu kullanılmıştır. Verilere yüz yüze ve görüntülü görüşme yöntemi ile yapılan görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Görüşmeler ortalama 30 dakika sürmüştür. Görüşmeler sonrası 61 sayfalık veriye ulaşılmıştır. Veriler her bir normatif etik pozisyona göre gruplandırılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunu, katılımcıların yakın oldukları bir normatif etik pozisyon olmasına rağmen tüm güç durumlarında tercih ettikleri tek bir normatif etik pozisyon olmadığını göstermektedir. Okul öncesi öğretmenlerinin zorlayıcı güç gibi doğası gereği etik ihlale açık olan güç durumlarında etik kaygı güderek hareket etmelerine rağmen ödül gücü gibi daha 'masum' görünen durumlarda etik kaygı içerisinde hareket etmedikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin zorlayıcı güç durumunda bireysel sorumluluk hissetmekten ziyade sorumluluğu öğretmenlik mesleğine atfettikleri gözlemlenmektedir. Teleolojik etik pozisyona yakın olan katılımcıların faydacılık anlayışına göre hareket ettikleri, diğer etik pozisyonları ise çocukları merkeze almamalarından dolayı eleştirdikleri belirlenmiştir. Deontolojik etik perspektifiyle bakarak olayları yorumlayan katılımcıların yoğunluklu olarak kantçı etik anlayışına sahip oldukları, diğer etik pozisyonları da profesyonellikten uzak buldukları için eleştirdikleri belirlenmişlerdir. Aksiyolojik etik pozisyona yakın olan katılımcıların ise çocukların iyiliklerini düşünerek tercihlerini şekillendirdikleri ve bunu yaparken de kendi karakterlerini merkeze aldıkları görülmektedir. Aksiyolojik etik pozisyonunda olan katılımcıların teleolojik ve deontolojik etik pozisyonları öğretmenlik mesleğini kişiliklerinin önünde tuttuklarından dolayı eleştirdikleri tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Etik, öğretmenlik etiği, normatif etik, meslek etiği, güç kaynakları