Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejilerin incelenmesi ve stratejilerin kullanımına yönelik eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi

Okul öncesi eğitimde sınıfta öğretmenlerin en çok karşılaştığı problemlerden biri de istenmeyen davranışlardır. İstenmeyen davranışlar sınıfın düzenini, öğretmenin/öğrencilerin motivasyon ve verimini olumsuz yönde etkileyen nedenlerin başında gelmektedir. Bu nedenle de istenmeyen davranışların ortaya çıkmadan önce etkili bir şekilde önlenmesi ya da ortaya çıktıklarında etkili bir şekilde söndürülmesi gerekmektedir. Öğretmenlerin istenmeyen davranışlarla etkili bir şekilde başa çıkabilmesi de onların bu noktadaki yeterliliklerine bağlıdır. Bu nedenle öğretmenlerin bu noktadaki eğitim ihtiyaçlarının saptanması eksik olan yeterliliklerin giderilmesinde büyük önem taşımaktadır. Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejileri inceleyen ve stratejilerin kullanımına yönelik eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesini amaçlayan bu araştırmanın çalışma gurubunu İzmir ili merkez ilçelerinde çalışan 140 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Keleş (2015) tarafından oluşturulan beşli likert tipinde hazırlanmış "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetiminde İstenmeyen Davranışlara Karşı Kullandığı Stratejileri Belirleme Ölçeği" kullanılmıştır. Ardından öğretmenlerin istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejilere ve eğitim ihtiyaçlarına yönelik görüşleri 20 okul öncesi öğretmenine uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Toplanan nicel veriler frekans dağılımı, yüzde dağılımı, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri hesaplanarak ve parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H testlerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre okul öncesi öğretmenlerinin en çok karşılaştıkları istenmeyen davranışlar sınıfın genel düzeni bozan davranışlar olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre okul öncesi öğretmenleri istenmeyen davranışlara karşı ise öğrenciyi olumsuz etkileyebilecek, sert müdahaleleri daha az kullanmaktadır. Okul öncesi öğretmenlerinin kullandıkları stratejilerden bir kısmı kıdem, sınıf mevcudu, kaynaştırma öğrencisi, hizmet içi eğitim durumu ve sınıfın yaş grubuna göre farklılık göstermektedir. Elde edilen sonuçlara göre okul öncesi öğretmenleri disiplin modellerinden en yüksek puanı kontrol modelinden, en düşük puan ise sosyal disiplin modelinden almıştır. Disiplin modellerinden alınan puanlar kaynaştırma öğrencisi ve sınıfın yaş grubu değişkenine göre farklılık gösterirken, kıdem, sınıf mevcudu ve hizmet içi eğitim durumu değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Araştırmanın sonuçlarına göre okul öncesi öğretmenleri sınıfta istenmeyen davranışların pek çok probleme yol açtığını, istenmeyen davranışlara karşı stratejiler kullanırken zorlandıkları noktalar olduğunu belirtmişlerdir. Okul öncesi öğretmenleri en çok, istenmeyen davranışlara karşı kullanılan stratejilerin 3-4-5 yaşa göre ayrılarak verildiği bir eğitim almak istediklerini ve verilen eğitimde anlatımın uygulamaya dayandırılması gerektiğini belirtmişlerdir. Anahtar kelimeler: Sınıf yönetimi, sınıfta istenmeyen davranışlar, disiplin modelleri, eğitim ihtiyacı