Onkoloji-hematoloji hemşirelerine uygulanan kısa ve uzun süreli merhamet yorgunluğu dayanıklılık programı'nın yaşam kalitesi, algılanan stres ve psikolojik dayanıklılık üzerine etkisi

Amaç: Bu çalışma, onkoloji-hematoloji alanında çalışan hemşirelere kısa süreli ve uzun süreli "Merhamet Yorgunluğu Dayanıklılık Programı"nın uygulanması sonunda hemşirelerin merhamet yorgunluğu, tükenmişlik, merhamet memnuniyeti, algılanan stres ve psikolojik dayanıklılık üzerine etkisini belirlemek için randomize-kontrollü, uzunlamasına girişimsel ve programa yönelik görüş ve önerilerini belirlemek amacıyla nitel olarak yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini iki özel, bir üniversite hastanesinde çalışan toplam 125 onkoloji-hematoloji hemşiresi oluşturmuştur. Hastaneler, kura ile randomize bir şekilde deney I (kısa süreli), deney II (uzun süreli) ve kontrol gruplarına atanmışlardır. Ölçümler, ön-test, son-test, 3. ay, 6. ay ve 1. yılda yapılmıştır. Primer araştırma hipotezleri çok düzeyli modeller (Multilevel Models/MLM) ile test edilmiştir. Programa katılan 24 hemşire, nitel bölümün örneklemini oluşturmuştur. Nitel verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Kısa ve uzun süreli eğitim alan ve kontrol grubundaki hemşirelerin merhamet yorgunluğu, tükenmişlik, algılanan stres ve psikolojik dayanıklılık puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır( p>0.05). Kısa süreli ve uzun süreli eğitim alan gruptaki hemşirelerin merhamet memnuniyeti puan ortalamaları kontrol grubundakilere göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Hem kısa hem uzun süreli eğitim alan gruptaki hemşirelerin merhamet memnuniyeti puan ortalamaları kontrol grubundaki hemşirelerin ön-test puan ortalamalarına göre 6. ay ve 1. yıl ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olarak saptanmıştır(p<0.05). Nitel çalışmadan, 'farkındalık', 'başkaları için değil, benim için', 'bir tek ben değilim', 'baş etme, 'eğitimin niteliği' ve 'eğitime katılımda ikilem' olmak üzere altı tema elde edilmiştir. Sonuçlar: Bu çalışmada, uzun süreli ve kısa süreli eğitimin; hemşirelerin merhamet yorgunluğu, tükenmişlik, algılanan stres ve psikolojik dayanıklılık üzerine etkisi olmadığı ancak her iki yöntemin merhamet memnuniyeti üzerine etkili olduğu belirlenmiştir. Randomize-kontrollü yöntemle, bir yıla kadar izlemi de içererek ilk kez yapılan bu eğitimin etkisini ortaya koyan yeni çalışmalar önerilebilir. Anahtar Sözcükler: Onkoloji-hematoloji hemşiresi, merhamet yorgunluğu, tükenmişlik, merhamet memnuniyeti, algılanan stres, psikolojik dayanıklılık, merhamet yorgunluğu dayanıklılık programı, nitel çalışma