Ortaöğretim okullarında İngilizce öğretim programının ve öğrenme ortamlarının evrensel tasarıma dayalı öğrenme ilkelerine uygunluk açısından değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, ortaöğretim İngilizce öğretim programının ve öğrenme ortamlarının evrensel tasarıma dayalı öğrenme (ETDÖ) ilkelerine uygunluk açısından değerlendirilmesidir. Araştırmada karma yöntem kullanılmış olup açıklayıcı desenden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde tarama araştırması; nitel bölümünde durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında, Bartın ve Zonguldak illerinde bulunan ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan İngilizce öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel bölümünde çalışma grubunu 202 İngilizce öğretmeni, nitel bölümünde ise çalışma grubunu 8 İngilizce öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri toplanırken araştırmacı tarafından geliştirilen 2 ölçek ve nitel verileri için ise 1 görüşme formu kullanılmıştır. Ortaöğretim İngilizce programının kazanım, içerik, materyal, öğrenme-öğretme süreci ve ölçme-değerlendirme öğelerine yönelik öğretmen görüşlerine ilişkin veriler 'Evrensel Tasarıma Dayalı Öğrenme Temelli Eğitim Programı Değerlendirme Ölçeği' ile; ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin bilgi aktarımı, yansıtıcı düşünme, özerklik, sözel bilgi aktarımı, çoklu ortam ve üst bilişsel düşünmeye ilişkin görüşlerine yönelik verilerin elde edilmesinde 'Öğretmenler İçin Evrensel Tasarıma Dayalı Öğretme Ölçeği'; ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin derslerinde evrensel tasarıma dayalı öğrenmenin ilkelerini göz önünde bulundurma durumlarına ilişkin veriler ise görüşme formu ile çevrimiçi olarak toplanmıştır. Toplanan nicel verilerin analizinde SPSS 19.0 (The Statistical Packet for the Social Sciences) paket programı kullanılmıştır. Yapılan normallik testi sonrasında ölçeklerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle bağımsız grupların karşılaştırılmasında parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U-testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde çevrimiçi ortamda görüşmeler yapılarak elde edilen verilerin incelenmesi için betimsel analiz kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen kayıtların yazıya dökülmesinin ardından verilen cevaplar dikkatle incelenerek temalar oluşturulmuş ve İngilizce öğretmenlerinin görüşlerini belirtmek için doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Araştırmanın bulgularına bakıldığında, ortaöğretim İngilizce programının cinsiyet, yaşanılan şehir ve öğrenim durumu değişkenlerine göre; ETDÖ temelli eğitim programı değerlendirme ölçeği ve bu ölçeğe ait alt faktörlerin sonuçları incelendiğinde, ETDÖ temelli program değerlendirme açısından cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmenlerin erkeklere göre daha olumlu olduğu, yaşanılan şehre göre araştırma yapılan şehirlerde görev yapan öğretmenlerin görüşlerinin benzer olduğu ve öğrenim durumuna göre ise lisans mezunu öğretmenlerin lisansüstü olanlardan daha olumlu olduğu sonucuna varılmıştır; evrensel tasarıma dayalı öğretmeye göre değerlendirilmesinde ise, cinsiyet değişkenine göre kadın ve erkek öğretmenlerin görüşleri arasında anlamlı bir fark görülmemiştir, yaşanılan şehre göre şehirlerde görev yapan öğretmenlerin benzer görüşte olduğu ve öğrenim durumuna göre ise lisans ve lisansüstü mezunu öğretmenlerin görüşlerinin benzer olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın nitel bulguları incelendiğinde, ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin bireysel farklılıklara dikkat ederek derse başlangıçta ilgi çekme ve katılım sağlama, güncel teknolojik araçları etkin bir şekilde kullanma, çeşitli yöntemler, stratejiler, etkinlikler ve alternatif materyaller yardımıyla öğretimi zenginleştirme, öğrencileri hayata hazırlamada öz becerilerini geliştirmek için çaba sarf etme, değerlendirmelerinde her ne kadar resmi uygulamalar yapmak mecburiyetinde de olsalar farklı ve çeşitli değerlendirme alternatifleri sağlamak için çaba gösterdikleri belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, evrensel tasarıma dayalı öğrenme ilke ve prensiplerinin kullanımı ve teknoloji ve materyalleri derslere entegre etmede sıkıntılar gözlenmesi nedeniyle ETDÖ ve materyal kullanımında eğitim verilmesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Evrensel tasarıma dayalı öğrenme, İngilizce programı, karma araştırma.