Ortaokul öğrencilerinin okul yaşantılarına yönelik algıları, bilişsel esneklikleri ve matematik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Ortaokul öğrencilerinin okul ortamında karşılaştıkları durumlar ve bilişsel esneklikleri, eğitim sürecindeki başarıları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Olumlu okul deneyimleri ve bilişsel esneklik seviyelerinin yüksekliği, öğrencilerin akademik ilerlemeleri üzerinde rol oynamaktadır. Bu nedenle, öğrencilerin okuldaki eğitim, öğretim deneyimlerini algılama ve bilişsel esneklik düzeylerini araştırmak büyük önem arz etmektedir. Yüksek akademik beklentiler, özerk öğrenme, okul devamsızlığında azalma ve yıkıcı davranışlarda azalma, öğrencilerin okula aidiyet duygularından ve öğrenmeye yönelik tutumlarından etkilenir. Bu durumla birlikte okulda karşılaşılan beklenmedik olaylar karşısında ortaokul öğrencilerinin yüksek düzeyde bilişsel esnekliğe sahip olması, okul yaşantılarında kendilerine yardımcı bir yetidir. Yüksek bilişsel esnekliğe ve okula karşı olumlu tutumlara sahip öğrencilerde, bir sonraki eğitim seviyesine geçmeye daha istekli olma ve sınıfta yeni şeyler öğrenme konusunda motivasyon artışı sağlanabilir. Bilişsel esnekliği yüksek ve akademik olarak motive olan öğrenciler, sınavlarında daha başarılı olur, ödevlerini ve sorumluluklarını tamamlamak için gereken hassasiyet ile duyarlılığı sergileyebilirler. Bu çalışmanın amacı, üç farklı değişkenin ortaokul öğrencileri üzerinde bazı demografik değişkenler bakımından nasıl farklılaştığını ve bu değişkenlerin birbiri arasında nasıl bir ilişki olduğunu incelenmesidir. Ortaokul öğrencilerinin okul yaşantılarına yönelik algı, bilişsel esneklik ve matematik başarısı değişkenlerine bakılarak incelemeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ortaokul çocuklarının matematik başarısı ile bilişsel esneklik ve algılanan okul deneyimleri arasında nasıl bir ilişkinin olduğunun ortaya konulmasına da odaklanılmıştır. Çalışmada nicel bir araştırma deseni olan ve üç değişken arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Antalya ili ve ilçelerinde bulunan bazı ortaokullarda öğrenim gören 5., 6., 7. ve 8.sınıf düzeyinde 1391 öğrenci katılmıştır. Araştırmanın verileri, Baytemir, Akın Kösterelioğlu ve Kösterelioğlu (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği" ve Çelikkaleli (2014a) tarafından geliştilirilen "Bilişsel Esneklik Ölçeği" kullanılarak ve öğrencilerin birinci dönem aldıkları matematik dersi not ortalamaları öğrenilerek toplanmıştır. İstatistiksel hesaplamalarda ise bağımsız örneklem t testi, ANOVA, Pearson korelasyon testi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında bilişsel esneklik, okul yaşantılarına yönelik algı ve matematik başarısı arasındaki ilişkilerin düşük düzeyde pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Bir diğer sonuç ise ortaokul öğrencilerinin matematik başarıları orta düzey, bilişsel esneklikleri ve okul yaşantılarına yönelik algıları yüksek düzey bulunmuştur. Matematik başarı puanlarında cinsiyet değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmediği, okul yaşantılarına yönelik algıları ve bilişsel esnekliklerinde ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf düzeylerine göre incelendiğinde ise öğrencilerin bilişsel esneklikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemekle birlikte algılanan okul yaşantıları ve matematik başarılarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca matematik başarılarına göre öğrencilerin bilişsel esneklikleri ile algılanan okul yaşantıları anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Son olarak ortaokul öğrencilerinde bilişsel esnekliklerin ve okul yaşantılarına yönelik algıların matematik başarılarını belirli miktarda yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Bilişsel esneklik, Matematik, Matematik başarısı, Okul yaşantısı, Ortaokul öğrencileri.