Osmanlıdan Cumhuriyete Bursa'da öncü bir kadın: Zehra Budunç

Zehra Budunç 1896 yılında Selanik'te doğmuştur. 1905 yılında Üsküp Rüştiyesi'nden mezun olmuş ve çok küçük yaşlarda öğretmenlik hayatına başlamıştır. Öğretmenlik yaptığı yıllarda Balkan Savaşları'nın başlaması nedeniyle İstanbul'a göç etmek zorunda kalmıştır. Kısa bir süre sonra Bursa Muradiye İnas Mektebi'ne tayini çıkan Zehra Hanım Bursa'ya yerleşmiş ve yaşamını burada devam ettirmiştir. Öğretmenlik hayatında tecrübe sahibi olan Zehra Hanım kendi çabası ile 1919 yılında Bursa'da Bizim Mektep adında bir özel okul açmıştır. Okul dönemine göre modern bir eğitim kurumu olup iki binin üzerinde mezun vermiştir. Bursa'nın 8 Temmuz 1920 tarihinde Yunanlar tarafından işgali üzerine Zehra Hanım savaşın ve yurt kaybetmenin ne demek olduğunu çok iyi bildiğinden işgale seyirci kalmamıştır. Zehra Hanım ve okulu Bizim Mektep Bursa'da Milli Mücadele'nin kazanılması için çok önemli hizmetlerde bulunmuştur. Yunan işgali altındaki Bursa ile Ankara arasında görev yapan haberleşmenin sağlanmasında kilit isim olmuş ve istihbarat faaliyetlerinde görev almıştır. Bu durum Yunanlar tarafından fark edilerek Yunanistan'a sürgün edilmiştir. Zehra Hanım önce Selanik Hapishanesine oradan da Milos Adası'na sevk edilmiş ve bir seneye yakın esaret hayatı yaşamıştır. Milli Mücadele'ye yaptığı katkılarından dolayı İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasından sonra cumhuriyet ideolojisini benimsemiş bir öğretmen olarak hayatını çocukların eğitimine adamıştır. Cumhuriyet ilkelerinin toplumda benimsenmesi için çaba göstermiştir. Okulu Bizim Mektep verdiği modern eğitim ve öğretmen kadrosu ile Bursa'da Cumhuriyet döneminin öne çıkan eğitim kurumlarından biri olmuştur. Zehra Hanım, eğitimci kimliğinden dolayı ideal Türk kadınını yaratma sürecinde Bursa'da öne çıkan bir isim olmuştur. 1930 yılında Bursa belediye meclis üyeliğine seçilen ilk kadınlardan biri olup 1934 yılında belediye başkan yardımcısı olmuştur. 1946 seçimlerinde CHP Bursa milletvekili olarak TBMM'ye seçilmiş ve meclis kürsüsünden etkili konuşmalar yapmıştır. Bursa Türk Ocağı, Çocuk Esirgeme Kurumu, Türk Hava Kurumu ve Kızılay Cemiyeti kadrolarında yer almıştır. Ayrıca Bursa Halkevi şubesinde on yıl kadar görev almış ve halk hatipliği de yapmıştır. Bir dönem milletvekilliği yaptıktan sonra siyasi hayattan çekilen Zehra Hanım 25 Mayıs 1956 tarihinde vefat etmiştir Bu çalışmada Zehra Budunç'un eğitimci kimliği, Milli Mücadeleye verdiği destek ile siyasi ve sosyal faaliyetleri incelenmiştir. Osmanlı'dan Cumhuriyete sadece Bursa için değil Türkiye için de öncü bir kadın olan Zehra Budunç'un yaşam öyküsü kronolojik olarak anlatılarak biyografisi yazılmıştır.