Osteoporoz risk faktörleri arasında çinkonun yeri

Kemik hastalıkları içinde en sık görülen ve önemli bir halk sağlığı problemi olan OP; düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikroyapısının bozulması sonucu kemik kırılganlığının artması ile karakterize sistemik bir iskelet hastalığıdır. Çalışmada amacımız, osteoporoz risk faktörleri ve serum çinko düzeyinin osteoporozdaki rolünü incelemektir.Çalışmamıza, Ocak-Nisan 2009 ayları arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Menopoz Polikliniği' ne başvuran ve kemik mineral dansitesi ölçümü yapılan kadınlardan, osteoporoz saptanan 100 çalışma ve normal sınırlarda kemik mineral dansitesi saptanan 133 olgu kontrol grubu olmak üzere, toplam 233 olgu dahil edildiÇalışmaya aldığımız olgularda OP risk faktörlerini sorgulayarak, çinko eksikliğinin bu risk faktörleri arasındaki yerini tayin etmek ve OP patofizyolojisinde rolünü saptamak için serum çinko düzeylerini ölçtükGravida, parite, ilk gebelik yaşı, menarş yaşı, OKS kullanımı, eğitim düzeyi, meslek grupları, süt, yoğurt, peynir tüketimi, sigara kullanımı ve ailede OP anamnezi bakımından gruplar arasında fark yoktu. Her iki grupta alkol tüketimi yoktu. Her iki grupta gıda ile alınan kalsiyum miktarı yetersiz olarak hesaplanmıştır. Her iki grupta 40-70 yaş arası KMD değerleri anlamlı değişim göstermemekle beraber, grafiksel bir düşüş gösterdi. Kontrol grubunda daha belirgin olmakla üzere HRT kullanımının daha fazla olduğu 50-60 yaş arası bu düşüş, artış lehine bir değişim gösterdi. BMI, OP grubunda anlamlı olarak düşük saptandıKontrol grubunda abortus sayısı daha fazla, reprodüktif süre, HRT kullanımı ve süresi daha uzun, cerrahi menopoz sayısı daha fazla, OP grubunda menopoz yaşı daha erken, sedanter yaşam, kahve tüketimi daha fazla, fraktür hikayesi daha çok iken; doğal olarak KMD değerleri daha düşük saptandı. Özellikle postmenopozal dönemde osteoporoz riski taşıyan olguların erken dönemde saptanabilmesi için rutin takipler esnasında genis spektrumlu risk faktör sorgulaması önemlidir.Çalışmamızın sonucunda ortalama serum çinko seviyeleri, OP grubunda kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu.OP birçok etkenin rol oynadığı kemik gücü kaybıdır. Populasyonumuzda, fiziksel aktivite ve HRT kullanımı koruyucu faktörler; sigara kullanımı, kahve tüketimi, üretkenlik süresinin kısalığı ve erken menopoz yaşı önemli risk faktörleri olarak saptanmıştır. Osteoporoza karşı korunmada, fiziksel aktivite, sigarasız ve kahve tüketiminin sınırlı olduğu yaşam stili önemlidir. Üretkenlik süresini optimize etmek amacı ile gereksiz over cerrahisinden kaçınmak veya sınırlı tutmak gerekir. OP grubunda saptanan düşük çinko düzeyinin rolü tam bilinmemektedir. Çinkonun OP etyolojisi ve gelişim mekanizmasındaki rolünü belirleyebilmek için geniş olgu sayılı ve uzun süreli kontrollü prospektif toplumsal çalışmalara ihtiyaç vardır. Ancak çinkonun birçok biyolojik fonksiyonda rol oynadığı düşünülür ise çinkodan fakir beslenmemeye dikkat etmek gerektiği söylenebilir.