Özel okullarda eğitim veren öğretmenlerin duygusal emek gösterimlerinin tükenmişlik düzeyleri üzerine etkisi

Tükenmişlik duygusu kısa süreli, gelip geçici bir durum olmayıp bireyin işine karşı isteksizleşmesidir. işte yaşanan kaygılar sonucu meydana gelmekle beraber tam manasıyla iş ortamındaki kaygılanım sonucu ortaya çıkmamakta; işte yaşanan ve baş edilemeyen stres neticesinde ortaya çıkmakta ve mesleki bir tehdit olarak görülmektedir. Çalışma koşulları, yapılan işi sevmeme ya da iş yerlerinde karşılaşılan birçok olumsuz nedenden dolayı kişiler mesleklerinde tükenmişlik hissine kapılabilmektedir. Dolayısıyla bireylerin tükenmişlik duygusu yaşamaları iş doyumlarını azaltmakta ve yaşam doyumları üzerinde olumsuz etkiler meydana getirmektedir. Bu alanda yapılan araştırmaların gösterdiği üzere, sergilenen duygularla, gerçekte hissedilen duyguların birbirinden farklı olması yani duygusal uyumsuzluk bulunması durumu çalışanların işlerinden sağladıkları doyum düzeylerinin azalmasına ve buna bağlı olarak stres ve tükenmişlik düzeylerinin artmasına sebep olmaktadır. Bu çalışma ile öğretmenlerin duygusal emek gösterimlerinin tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkisinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Elazığ ilinde bulunan özel okullarda görev yapmakta olan 211 öğretmenin katıldığı bir anket uygulanmıştır. Araştırmada veri aracı olarak ''Kişisel Bilgi Formu'', ''Maslach Tükenmişlik Envanteri'' ve ''Duygusal Emek Ölçeği'' kullanılmıştır. Duygusal emek ile ilgili veriler Diefendorff ve arkadaşları (2005) tarafından, Tükenmişlik ölçeği verileri Maslach ve Jackson (1982) tarafından geliştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22 programında çözümlenmiştir. Katılımcı öğretmenlerden; 25-30 ve 41 yaş üstü grubu, 1-5 hizmet yılı olan öğretmenlerin duygusal emek gösterimlerinin daha yüksek olduğu görülürken, Eğitim düzeyi, Cinsiyet, Medeni durum değişkenine açısından anlamlı farklılık görülmemiştir. Sonuçlara göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Öğretmenlerin iş yükü, duygusal tükenmenin en önemli nedeni olarak görülmüştür. Yaş Değişkenine göre; 41 ve üstü, 16 yıl ve üstü hizmet yılı olan, önlisans mezunu olan öğretmen tükenmişlik düzeylerin daha yüksek olduğu görülürken; Cinsiyet, Medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Öğretmenlerin duygusal emek gösterimlerinin tükenmişlikleri üzerinde etkisi vardır. Buna göre çalışanların duygusal emek gösterimleri (bağımsız değişken), tükenmişlik düzeylerini (bağımlı değişken) % 10.9 oranında etkilemektedir. Diğer bir ifade ile bağımsız değişken bağımlı değişkendeki değişimlerin % 10.9' unun kaynağıdır.