Palyatif bakım hastalarına verilen logoterapi danışmanlığının kronik keder, itibar duygusu ve yaşam anlamı üzerindeki etkisi

Bu araştırma palyatif bakım hastalarına verilen logoterapi danışmanlığının bireylerin keder ve itibar duygusu ve yaşamda anlam bulmaları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Randomize kontrollü tasarımla Eylül 2021-Haziran 2023 arasında gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini bir üniversite hastanesinin medikal onkoloji ve jinekoloji kliniklerinde yatmakta olan, ileri evre kanser tanısına sahip 58 birey oluşturmuştur. Katılımcılar bilgisayar programında basit randomizasyonla müdahale (n=29) ve kontrol (n=29) grubuna atanmıştır. Veriler demografik bilgi formu, Palyatif Performans Skalası, Hasta İtibar Envanteri (HİE), Uzamış Yas Bozukluğu Ölçeği-Hasta Formu (UYBÖHF) ve Yaşam Anlamı Ölçeği (YAÖ) ile toplanmıştır. Bu ölçekler bireyler çalışmaya dâhil edildiklerinde, 4. haftada ve 8. haftada uygulanmıştır. Müdahale grubuna 4 hafta boyunca, haftada 2 gün ortalama 45 dakika süren logoterapi danışmanlığı uygulanmıştır. Kontrol grubuna bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar arası t testi, varyans analizi, Pearson korelasyon analizi, tekrarlı ölçüm varyans analizi, eşli gözlem t testi, Cohen d etki büyüklüğü ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Müdahale ve kontrol gruplarının eşli gözlem üçüncü değerlendirmesinde HİE'nin semptom distresi alt boyutu (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.01) ve YAÖ mevcut anlam alt boyutunda (p=0.03) müdahale grubu lehine anlamlı değişiklik saptanmıştır. Gruplar arası zamana bağlı değişim incelendiğinde HİE (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.01) ve YAÖ mevcut anlam (p=0.02) alt boyutlarının zaman içinde gruplara göre anlamlı değişim gösterdiği saptanmıştır. Grup içi değişim incelendiğinde müdahale grubunda HİE (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.01) ve YAÖ mevcut (p=0.01) ve aranan (p=0.02) anlam alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmış olup bu farklılık YAÖ mevcut anlam puan ortalamasında artma, diğer bağımlı değişkenlerde ise azalma şeklinde gerçekleşmiştir. Kontrol grubunda HİE (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.02) ve YAÖ mevcut (p=0.04) ve aranan (p=0.04) anlam alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmış olup bu farklılık YAÖ mevcut ve aranan anlam puan ortalamasında azalma, diğer bağımlı değişkenlerin puan ortalamalarında artma şeklinde gerçekleşmiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizinde HİE ve UYBÖ-HF'deki değişimleri cinsiyet, hastalık evresi ve aktif tedavi almanın; YAÖ mevcut anlam boyutunu ise hastalık evresi, eğitim düzeyi ve aktif tedavi almanın düşük düzeyde açıklayabildiği saptanmıştır. Bireylerin deneyim değerlerinin aileyle vakit geçirmek, doğayla ilgilenmek ve ibadet etmek; yaratıcı değerlerinin ailenin gereksinimlerini karşılamak ve evin geçimini üstlenmek; tutum değerlerininse fedakârlık etmek, sabırlı olmak ve inançları doğrultusunda yaşamak olduğu görülmüştür. Sonuç olarak program, palyatif bakım hastalarının keder ve itibara ilişkin distres düzeyini azaltmada ve yaşamlarında anlam bulma düzeyini artırmada etkili bulunmuştur.