Pediatrik onkoloji hastalarına uygulanan çocuk yogası programının çocukların yaşam kalitelerine ve kortizol düzeylerine etkisi

Pediatrik onkoloji hastaları, tedavi süresince yaşam kalitelerini olumsuz etkileyen fiziksel ve psiko-sosyal semptomlar yaşarlar. Pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitesini artırmaya yönelik zihin-beden farkındalığı ile nefes çalışmalarını birleştiren eşsiz bir fiziksel aktivite olarak bilinen "Yoga" uygulamaları, son zamanlarda popüler olmaya başlamıştır. Çalışma, çocuk yogası programının, pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitesi ve kortizol düzeylerine etkisini araştırmak amacıyla, Mersin'de bir hastanede Çocuk Onkoloji/Hematoloji servisinde 19.01.2020-19.08.2020 tarihlerinde tedavi gören 8-18 yaş grubu 30 kontrol, 30 çalışma grubu çocuk ve onların ebeveynleri ile ön test, son test şeklinde deneysel olarak yapıldı. Etik kurul, kurum ve ebeveyn onamı alındı. Veriler anket formu, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği ve kortizol kiti kullanılarak toplandı. Katılımcılara 3 haftalık (6 seans) yoga programı öncesi Yaşam Kalitesi Ölçeği çocuk ve ebeveyn formu doldurtularak, çocuklardan tükürük kortizol örneği alındı. Yoga programı sonunda bu işlemler tekrarlandı. Nicel değişkenlerin analizlerinde "İndependent Sample-t test", "Paired Sample", "Mann Whitney U", "Wilcoxon", test ve Spearman" korelasyon katsayısı kullanıldı. Nitel değişkenlerin analizinde "Pearson -X2" çapraz tabloları kullanıldı. Çalışma grubunun müdahale sonunda, çocuk raporu ölçek toplam puanı 55.58±15.06'dan, 70.83±10.22'e, ebeveyn puanı ise 53.73±14.29'dan, 70.47±11.83'e yükseldi (p<0.05). Kontrol grubunun çocuk raporu puanı 49.67±13.71'den, 44.13±16.77'e, ebeveyn puanı ise 49.17±15.28'den, 37.93±13.96'a düştü (p<0.05). Çocuk (Cronbach a: 0.904-0.943) ve ebeveynlerin (Cronbach a:0.888-0.939) raporlarında ölçek sorularına verdikleri cevaplar yüksek düzeyde güvenilir bulundu. Çalışma grubunda kortizol değerlerinin 3.18±2.11'den 2.26±1.92'ye düştüğü, kontrol grubunda ise 2.45±2.15'ten 2.64±2.08'e yükseldiği görüldü (p<0.05). Çalışmada pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitesini arttırmaya ve streslerini azaltmaya yönelik sonuçlar olumluydu. Pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitelerini artırmaya ve streslerini azaltmaya yardımcı olması açısından, çocuk sağlığı ve hastalıkları hemşirelerinin hastalarına bakım verirken yoga pratiğini, bakım planlarına entegre etmeleri ve hastanelerin çocuk onkoloji servislerinde yoga pratiklerinin yapılabileceği çocuk yoga alanlarının oluşturulması önerilir. Anahtar kelimeler: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, Çocuk yogası, Kortizol, Stres, Yaşam kalitesi.