Periferik arter hastalarında atria risk skorunun sonlanım noktaları açısından değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmamızda ciddi periferik arter hastalarında ATRİA risk skorunun kötü sonlanım noktaları ile ilişkisini ve öngördürücü olup olmadığını test etmeyi planladık. Yöntem: Tek merkezli, retrospektif dizaynlı bir çalışma planladık. Çalışmamızda hastanemizde Ocak 2013-Ocak 2019 tarihleri arasında periferik arter görüntülemesi işlemi uygulanmış 911 adet hasta retrospektif olarak tarandı. Bu hastalardan katılma kriterlerini karşılayan 305 adet ciddi periferik arter hastası çalışmamıza dahil edildi. Bu hastaların kayıtları ve takip verileri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Hastaların 5 yıllık takipte herhangi bir sebepli ölüm veya takip sırasında uzuv kaybettirici operasyon açısından verileri incelenmiştir. Bulgular: 22 hastada uzuv kaybı gerçekleşirken 130 hastada ise herhangi bir sebepli mortalite gerçekleşmiştir. Her iki sonlanım noktası beraber değerlendirildiğinde major istenmeyen kardiyovasküler olay (MACE) 138 hastada gözlenmiştir. Çalışmamızda hastaların 5 yıllık mortalite verileri incelendiğinde ATRIA skorunun; mortalite gelişen grupta, mortalite gelişmeyen gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edildi (4.74 e karşı 2.23 median değer, p<0.001). Ayrıca 5 yıllık takipte uzuv kaybı gelişen hasta grubunda da ATRIA skoru anlamlı olarak daha yüksek saptandı (5.55 e karşı 3.09 median değer, p<0.001). Yine çalışmamızda 5 yıllık takipte total mortalite ve uzuv kaybını içerecek şekilde belirlediğimiz MACE gerçekleşen ve gerçekleşmeyen grupların analizi sonucunda ATRIA skorunun MACE grubunda median değerinin MACE meydana gelmeyen grupla karşılaştırıldığında anlamlı bir şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir (4.78 e karşı 2.60 median değer, p<0.001). Ileri yaşın, düşük GFR'nin düşük hemoglobin düzeyinin, düşük lenfosit sayısının ve atria skorunun 5 yıllık MACE gelişiminin bağımsız öngörüdürücüleri olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda ATRIA risk skorunun periferik arter hastalığı ile başvuran semptomatik hastalarda mortalite, uzuv kaybı gibi MACE ve kötü sonlanım noktalarını öngördürmede faydalı olduğunu, yüksek ATRIA skoruna sahip olan hastalarda daha fazla uzuv kaybı ve mortalite görüldüğünü göstermiş olduk. ATRIA risk skoru kullanılarak yüksek riskli hastaların öngörülerek yaşam tarzı değişikliği, optimal medikal tedavi ve gerekirse erken revaskülarizasyon tedavisi gibi tedbirlerin daha yoğun uygulanarak hastaların mortalite ve morbiditesinin azalmasının sağlanabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar kelime: Periferik arter hastalığı, ATRİA skoru , Kladikasyo, Kritik Bacak İskemisi, MACE.