Plantar fasiitli hastalarda ekstrakorporeal şok dalga, ultrason ve lazer tedavilerinin etkinliklerinin değerlendirilmesi

Giriş: Plantar fasiit erişkinlerde en sık görülen topuk ağrısı nedenidir. Sıklıkla kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Tedavisinde ise çok sayıda yöntem önerilmektedir. Bu çalışmada amaç lazer (LLLT), terapotik ultrason (US) ve ekstrakorporeal şok dalga (ESWT) tedavilerinin kronik dirençli plantar fasiitli hastalarda kısa dönem klinik, radyolojik ve plantar basınçlar üzerine etkinliklerini belirlemek ve birbirleriyle karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma prospektif, randomize, karşılaştırmalı, klinik çalışmadır. Klinik olarak plantar fasiit tanısı alan 60 hasta 3 tedavi grubuna randomize edildi. Birinci gruba 15 seans, 8j/cm² 830 nm LLLT, ikinci gruba 1mhz 2W/cm² sürekli modda US tedavisi, üçüncü gruba 3 seans 2000 atım ESWT tedavisi verildi. Tüm hastalar visüel anolog skala VAS (sabah ilk adım ağrısı, günlük aktivite ağrısı ve egzersiz ağrısı), Amerikan Ortopedik Ayak Ve Ayakbileği Topluluğu Ayakbileği Arkaayak Skoru (AOFAS), Roles-Maudsley Skorlaması, Topuk Hassaiyet İndeksi (THİ), SF-36, Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ve Pedobarografik değerlendirme ile tedavi öncesinde ve tedavi sonrası birinci ayda değerlendirildi. Tedavi sonucu primer etkinlik başarısı için en az 2 VAS değerinde %60'tan fazla düzelme belirlendi. Bulgular: LLLT, US ve ESWT gruplarının her üçünde tedavi sonrasında ölçülen VAS skorlarını, AOFAS ve THİ skorlarını anlamlı olarak iyileşme, yaşam kalitesi SF-36 alt parametrelerinde düzelme, MRG bulgularından plantar fasya kalınlığında gerileme saptandı. Tedavi etkinlik başarı oranları LLLT grubunda %70,6, ESWT grubunda %65, US grubunda ise %23,5'ti. LLLT ve ESWT grubu US grubundan daha etkin saptandı (p=0,006, p=0,012), LLLT ve ESWT arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,717). Plantar basınçlarda tedavinin başarılı olduğu hastalarda, başarısız olanlara göre topuk medial ve ön ayak medial dinamik pik basınçlarında anlamlı artış vardı (p<0,05). Sonuç : Plantar fasiit tedavisinde LLLT, US ve ESWT tedavileri ağrıyı anlamlı şekilde azaltmakta, klinik ve radyolojik düzelme sağlamaktadır. Ancak tedavilerin başarı oranlarını değerlendirdiğimizde; ESWT ve LLLT tedavileri ağrı ve fonksiyonelliğin iyileştirilmesinde US tedavisine göre daha başarılıdır.