Prematüre bebeği olan annelerin evde izleminin bebeğin bakımında yaşadıkları sorunlara, kaygı ve depresyon düzeylerine etkisi

Bu çalışma, prematüre bebeğe sahip olan primipar annelere taburculuk sonrası yapılan evde izlemin, bebekte yaşanan sorunlar ile annenin depresyon ve kaygı düzeylerine etkisini incelemek amacıyla öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel tipte tasarlanmıştır. Çalışmaya, bir üniversite hastanesinde 37 gebelik haftasının altında doğan ve araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 80 prematüre yenidoğan bebek ve onların anneleri dahil edilmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden anneler ve bebekleri, rasgele-sırasıyla araştırma ve kontrol grubuna dahil edilmiştir. Veriler, 01.06.2015-01.07.2016 tarihleri arasında aileye ve bebeğe ilişkin sosyo-demografik veri toplama formu, prematüre bebeği olan annelerin evde bebek bakım gereksinimlerini değerlendirme formu, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği, Spielberg Durumluk Kaygı Envanteri kullanılarak toplanmıştır. Örnekleme alınan araştırma grubu annelere (n=40) doğumdan sonraki 1, 2, 3. haftalarda ve 40-42. günler arasında olmak üzere toplam 4 kez ev ziyareti yapılmış, Kuzey Amerika Hemşirelik Tanıları Birliği Hemşirelik Tanılama Sistemi ve Hemşirelik Girişimleri Sınıflaması kullanılarak bakım verilmiştir. Kontrol grubu annelere (n=40) ise hastanede verilen hemşirelik bakımı, eğitim ve danışmanlık dışında bir uygulama yapılmamıştır. Doğumdan sonraki ilk 24 saat içersinde tespit edilen hemşirelik tanıları açısından araştırma ve kontrol grupları arasında bir fark bulunmazken (p>0,05), 40-42. günler arasında yapılan ev izlemlerinde annelerde benlik kavramında rahatsızlık dışında tüm hemşirelik tanılarında, bebeklerde ise diaper dermatiti, oral müköz memranda bozulma, gereksinimden az beslenme, bebek davranışında dizorganizasyon, uyku örüntüsünde bozulma, umbilikal kord enfeksiyonu, aspirasyon riski ve travma riski hemşirelik tanılarında araştırma ve kontrol grupları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Araştırma grubunda doğum sonrası ilk 24 saat içerisindeki ve 40-42. günler arasındaki depresyon puan ortalamalarında azalma gözlenirken, kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir artış (p<0,05) bulunmuştur. Kontrol grubu annelerin 40-42. günde yapılan izlemlerde doğum sonrası depresyon riski taşıdıkları görülmüştür. Durumluk kaygı düzeyi araştırma grubu annelerde 40-42. günde hafif iken kontrol grubu annelerde orta düzeyde bulunmuş, iki grup arasında fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda, ilk bebeği prematüre olan annelerin evde bebek bakımında yaşadıkları sorunlar, depresyon ve kaygı düzeylerinin azaltılması için en az 40-42 gün boyunca evde izlenerek hemşirelik bakımı verilmesi önerilmiştir. Anahtar kelimeler: Prematüre bebek, ev izlemi, kaygı, depresyon, bebek bakımı