Respiratuvar sinsityal virüs dışı viral etken kaynaklı alt solunum yolu enfeksiyonu nedeni ile yatan hastaların değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Alt solunum yolu enfeksiyonları (ASYE), özellikle gelişmekte olan ülkelerde çocukluk çağında en önemli mortalite ve morbidite nedenidir. Erken çocukluk döneminde hastaneye yatış gerektiren ASYE geçirmenin tekrarlayan hışıltı ve astım gelişimi riskini artırdığı bilinmektedir. Çalışmamızda hastaneye yatan viral ASYE olgularında risk faktörleri, etken virüslerin dağılımı, respiratuvar sinsityal virüs (RSV) dışı viral etkenlerin laboratuar bulguları ile klinik seyir üzerine etkilerinin değerlendirilmesi ve anket yöntemiyle tekrarlayan hışıltı ile alerjik hastalıklarının sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hastane Bilgi Sisteminden 01.01.2011 ve 01.01.2017 tarihleri arasında çocuk hastalıkları servisinde yatmış olan ve "bronşiyolit, pnömoni, bronşit" tanı kodları girilmiş 1 – 36 ay yaş grubunda olan, solunum yolu viral paneli (SVP) polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) tetkikinde RSV dışında bir virüs saptanan hastalar çalışma grubuna alındı. Hastaların epikrizleri ve sonrasında poliklinik başvuruları retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların demografik bilgileri, laboratuvar ve görüntüleme incelemeleri, aldıkları tedaviler ve yatış süreleri olgu rapor formuna kaydedildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden ebeveynlere ISAAC [International Study of Asthma and Allergies in Childhood] faz 3 çalışmasında kullanılan astım, rinit ve egzama sorularından oluşan anketler uygulandı. Bulgular: Çalışmaya 1 – 36 ay aralığında (median yaş 10 ay) olan, %40,3'ü (n=59) kız, %59,7'si (n=86) erkek olan 144 olgu alındı. Hastalarda saptanan virüslerin sıklıkları respiratuvar pikornavirüsler %48,6 [RV/EV (tanımlanamayan rinovirüs/enterovirüs) %41 ve rinovirüsler %7,6], parainfluenza virüsleri %16, adenovirüsler %13,9, metapnömovirüs %13,9, influenza virüsleri %11,8, koronavirüsler %2,8 ve bokavirüs %2,1 olarak bulunurken hastaların %9'unda birden fazla virüs saptandı. Diğer virüs saptanan olgularla karşılaştırıldığında, respiratuvar pikornavirüs olgularında beyaz küre ile nötrofil sayısı daha yüksek (sırasıyla p=0,011 ve p=0,021), influenza virüs varlığında lenfosit sayısı daha düşük (p=0,03), RV/EV olgularında eozinofil sayısı daha yüksek (p=0,035) ve oksijen ile mekanik ventilasyon tedavisi ihtiyacı daha az (sırasıyla p=0,023 ve p=0,012) bulundu. Anket çalışması uygulanan 90 olgu değerlendirildi. 77 olguda (%85,6) tekrarlayan hışıltının bulunduğu, bunlardan 29'nun ise (%32,2) altta yatan organik patolojileri (BPD, kistik fibrozis gibi) bulunduğu saptandı. Organik patolojisi olmayan olgularda tekrarlayan hışıltı oranı %78,7 olarak bulunurken bu olguların %42'si ilk hışıltı atağı ile hastaneye yatırılmıştı. Sezaryen ile doğumun, tekrarlayan hışıltı riskini artırdığı (OR:5,7, p=0,018, %95 GA: 1,350 – 23,872) saptandı. Hastaneye yatıştaki yaş ile tekrarlayan hışıltı arasında anlamlı ilişki rastlanmadı (p>0,05). Virüslerin tekrarlayan hışıltı ile ilişkisi değerlendirildiğinde ise RV/EV olgularında tekrarlayan hışıltı daha fazla bulundu (p=0,046). Ebeveynlerin ISAAC anketine verdikleri yanıtlara göre olguların %58,9'unda son bir yıl içinde hışıltı öyküsü olup, %44,4'ünde 1 – 3 hışıltı atağı geçirildiği, %25,6'sında enfeksiyon dönemleri haricinde de geceleri kuru öksürük, %16,7'sinde ise egzersiz sonrası hışıltı olduğu öğrenildi. Olguların %8,8'inde atopik dermatit, %23,3'ünde ise alerjik rinit tanımlandı. Sonuç: Çalışmamız RSV dışı viral ASYE nedeniyle hastaneye yatan olgularda respiratuvar pikornavirüslerin (rinovirüsler ve enterovirüsler) önemli bir etken olduğunu göstermiştir. Olgularımızın büyük bölümünde etkenin respiratuvar pikornavirüs (%48,6) olması ve tekrarlayan hışıltının %85,6 gibi yüksek oranda saptanması, rinovirüslerin tekrarlayan hışıltı ve astım patogenezindeki rolüyle uyumlu bir bulgudur. Rinovirüslerle ciddi ASYE geçiren hastaların bu açıdan uzun vadede dikkatle izlenmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Alt solunum yolu enfeksiyonu, tekrarlayan hışıltı, respiratuvar pikornavirüs