Sait Faik Abasıyanık'ın Semaver adlı hikaye kitabının metindilbilimsel tahlili

Dil bir milletin düşünce sistemini gösterir. Toplumlar için hem kaynaştırıcı hem de yaklaştırıcı bir temel unsurdur. Geçmişten günümüze kadar insan sürekli olarak dil üzerine düşünmüş ve çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmalar önce dilbilim üzerine olmuş, daha sonra farklı dallara ayrılmıştır. Bu dallardan birisi de metindilbilimdir. Dilbilimin alt dalı olan metindilbilim, bir metni çalışma konusu yaparak o metni bağdaşıklık ve tutarlılık gibi özellikler açısından inceler. Bu çalışmada 1906-1954 yılları arasında yaşamış olan Sait Faik Abasıyanık'ın Semaver adlı hikâye kitabını metindilbilimi açısından değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırmada metindilbilimin yapısı çerçevesinde bağdaşıklık ve tutarlılık kavramları açıklanmış olup, hikâyeler üzerinde uygulanmıştır. Üzerinde çalıştığımız hikâyede metindilbilimini ve özellikle de bu alanın iki temel kavramı olan bağdaşıklık-tutarlılık olgularını inceledik. Bağdaşıklığı kapsayan öncül/bağımsız gönderim ögeleri, ardıl/bağımlı gönderim ögeleri, biçimsel/sözlüksel bağdaşıklık ögeleri ve metni bölümlere ayıran belirticiler incelemenin içeriğini oluşturmaktadır. Tutarlılık görünümlerinden olan özelleştirme bağlantısı, neden sonuç bağlantısı, karşılaştırma bağlantısı, zaman bağlantısı da incelenmiştir. İncelenen kısımların tümü bize hikâyelerin dilsel yapısıyla ilgili bilgi vermektedir. Özellikle gönderimi kapsayan artgönderim ve öngönderim ögelerinde zamirlerin varlığı dikkatimizi çekmektedir. Semaver adlı hikâye kitabı incelenirken Doğan Günay'ın Metin Bilgisi adlı kitabı ve Canan Ayata Şenöz'ün Metindilbilim ve Türkçe Dilbilim kitabı temel alınmıştır. Ayrıca Leyla Subaşı Uzun'un Orhon Yazıtlarının Metindilbilimsel Yapısı adlı incelemesinden yararlanılmıştır.