Sarkoidoz hastalarında pulmoner hipertansiyon sıklığı

Giriş: Sarkoidoz ilişkili pulmoner hipertansiyon önemli derecede morbiditesi olan ve yüksek mortaliteyle seyreden önemli bir komplikasyondur. Etiyolojisi multifaktöriyel olup sıklığı konusunda çok az çalışma mevcuttur. Çalışmamızın amacı sarkoidozda pulmoner hipertansiyon sıklığını belirlemek ve erken tanısı için kolay ulaşılabilir olan testlerle ilişkisini araştırmaktır. Metod: Çalışmamıza 1996-2020 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı İnterstisyel akciğer hastalıkları polikliniğinde takip edilen 106 sarkoidoz hastası dahil edildi. Olguların yaş, cinsiyet, sigara anamnezleri, mesleki ve çevresel maruziyetleri, ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar, sarkoidoz evreleri, mevcut şikayetleri, takip süreleri, sarkoidoz sebebiyle aldıkları tedaviler ve süreleri, vücut kitle indeksleri, fonksiyonel kapasiteleri kaydedildi. Tüm hastalara solunum fonksiyon testi, difüzyon kapasitesi ölçümü ve 6 dakika yürüme testi yapılarak veriler kaydedildi. Hastalar transtorasik ekokardiyografi ile değerlendirilerek PH şüphesi yüksek olan hastalara sağ kalp kateterizasyonu yapıldı. (Etik kurul dosya No:2020/56). Bulgular: 106 sarkoidoz hastası çalışmaya dahil edildi. Olguların 78'i (%73.6) kadın, 38'i (%26.4) erkekti. Ortalama yaşları 49.5±10.4 (23-72)/yıl olup ortalama tanı yaşı ise 42.6±9.8 (18-69)/yıl idi. Yirmi kişide (%18.9) takip süresinde nüks saptanmış olup, 58 kişi (%54.7) daha önce sarkoidoz için tedavi almıştı. Ortalama tedavi süresi 27.6±37.7/ay idi. Sarkoidoz evrelerine bakıldığında olguların %84,9'u evre II ve III'tü. Ortalama 1. saniye zorlu ekspiratuar volümü (FEV1) 2434.3±827 mL (830-5300mL), zorlu vital kapasite (FVC) 3177.2±1230 mL (1260-6710 mL), difüzyon kapasitesi (DLCO) 82.9±16.2 mmol/(min*kPa), 6 dakika yürüme mesafesi 423.6±79/m idi. Ekokardiyografide TRV ≥ 2.9 m/s değeri saptanan olgulara yapılan sağ kalp kateterizasyonu sonucu %2.83 (n=3) oranında prekapiller pulmoner hipertansiyon saptandı. TRV ≥ 2.9 m/s olan grupta EF değeri TRV < 2.9 m/s olan gruptan anlamlı (p=0.037) olarak daha düşüktü. Yine bu grupta halsizlik anlamlı olarak daha yüksek (p=0.04) olmasına rağmen diğer semptomlarda gruplar arasında anlamlı bir farklılık gözlenmedi. Spearman korelasyon analizinde sarkoidozda PH varlığıyla; TTE'de ölçülen sPAB artışı (Rs=0.305, p=0.004), yaş (Rs=0.218, p=0.025), halsizlik (Rs=0.283, p=0.006), nefes darlığı (Rs=0.184, p=0.059), göğüs ağrısı (Rs=0.265, p=0.06), hipertansiyon (Rs=0.0226, p=0.020) ve hipotiroidi (Rs=0.315, p=0.001) arasında pozitif korelasyon saptandı. Fonksiyonel değerlendirmede ise FEV1 (mL)(Rs=-0.199, p=0.041) ve FVC (ml) (Rs=-0.201, p=0.039) ile negatif korelasyon saptanırken PH'li grupta FVC değeri 1110.5 ml daha düşük bulundu. Pulmoner hipertansiyon ile DLCO değerinin %60'ın altında olması arasında pozitif korelasyon (Rs=0.413, p<0.001) ile 6 DYM arasında ise negatif korelasyon (Rs=-0.221, p=0.020) saptandı. Pulmoner hipertansiyonlu grupta 6 DYM 103.6 m daha düşük bulundu. Sonuç: Çalışmamızda sarkoidozlu hastalarda pulmoner hipertansiyon sıklığı %2.83 olarak bulundu. Pulmoner hipertansiyon ile FVC (Rs=-0.201, p=0.039) ve 6 dakika yürüme mesafesi (Rs=-0.221, p=0.020) arasında negatif korelasyon; DLCO oranının %60'ın altında olmasıyla ise pozitif korelasyon (Rs=0.413, p<0.001) saptandı. Anahtar Kelimeler: Sarkoidoz, pulmoner hipertansiyon, solunum fonksiyon testleri, 6 dakika yürüme testi, difüzyon kapasitesi