Şeffaf plakların periodontal sağlık üzerindeki etkisinin klinik olarak değerlendirilmesi

Ortodontik tedavi hem fonksiyonel hem de estetik açıdan önemli kazanımlar sağlasa da periodontal sağlık üzerindeki etkileri halen önemli bir araştırma konusudur. Özellikle plak birikimi ve yumuşak dokular üzerindeki etkileri açısından sabit apareylerle karşılaştırıldığında, estetik ve çıkarılabilir bir alternatif olan şeffaf plak tedavisinin (ŞPT) periodontal etkilerinin anlaşılması, klinik karar süreçleri açısından kritik öneme sahiptir. Literatürde çeşitli karşılaştırmalı çalışmalar yer almasına rağmen, şeffaf plak (ŞP) ve sabit ortodontik tedavi (SOT) arasında hem klinik periodontal parametreler hem de hasta odaklı sonuçları (ağrı ve yaşam kalitesi gibi) uzunlamasına değerlendiren kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Ayrıca metodolojik tutarsızlıklar, küçük örneklem büyüklükleri ve mukogingival değişkenlere ilişkin sınırlı veri, mevcut belirsizlikleri artırmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, ŞP ve sabit ortodontik apareylerin plak birikimi üzerindeki etkilerini karşılaştırmaktır. İkincil amaç ise; tedavi sırasında sondalanan cep derinliği, sondalamada kanama, diş eti çekilmesi, gingival fenotipteki değişimler gibi klinik parametreler ve travmatik ülserasyon gelişimini değerlendirmektir. Ayrıca, ağrı düzeyi ve ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesi gibi hasta odaklı sonuçlar da incelenmiştir. Toplam 64 hasta, ŞPT ve SOT olmak üzere iki gruba ayrıldı. Tüm ağız plak skoru (FMPS), tüm ağız kanama skoru (FMBS), sondalanan cep derinliği (sCD) ve diş eti çekilmesi (ÇEK) gibi klinik parametreler dört zaman noktasında (T0, T1, T2, T3) ölçüldü. Travmatik ülserasyon insidansı kaydedildi. Gingival fenotip (diş eti kalınlığı ve yapışık diş eti genişliği) T0 ve T3'te değerlendirildi. Hasta odaklı sonuçlar OHIP-14 anketi ve Görsel Analog Skala (VAS) kullanılarak analiz edildi. Veriler istatistiksel analizlerle değerlendirildi. ŞPT grubunda, özellikle FMPS ve FMBS, SOT grubuna oranla anlamlı düzeyde daha düşüktü. Yapılan regresyon analizi sonucunda, gruplar arası farklılıkların zaman içerisindeki FMPS değişimleri üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu ve bu değişimin varyansının %34,1'inin grup etkisiyle açıklandığı belirlenmiştir (R² = 0.341, p < 0.001). Travmatik ülserasyon insidansı SOT grubunda daha yüksekti. Ayrıca, şeffaf plaklarla tedavi edilen hastalar daha düşük ağrı seviyeleri ve daha yüksek memnuniyet bildirdiler. Her iki grupta da gingival fenotipte anlamlı bir değişim çalışma süresince gözlenmedi. Elde edilen bulgular, ŞPTnin sabit ortodontik apareylere göre periodontal açıdan daha avantajlı olduğunu göstermektedir. Bu durum, periodontal hastalık hikayesi olan veya plak eliminasyonunda yeterli performans gösteremeyen bireylerde ŞPT yönteminin tercih edilmesi gerektiğini, hasta konforunu ve periodontal sağlığı ön planda tutan bireyselleştirilmiş ortodontik planlama yaklaşımını desteklemektedir.