Seyitlerin perspektifinden Dersim Aleviliğinde yapı ve ritüeller

Alevilik konusunda son yıllara ait oldukça fazla yayın ve çalışma bulunmaktadır. Türkiye'de yaşamakta olan ve diğer topluluklara göre kendine özgü farlılıklar gösteren bir toplum yapısına sahip olan Aleviler, uzun zamanlar içine kapanık bir yaşam şekli sürmüşlerdir. Modernleşmeyle beraber, göçler ve kentleşme gibi faktörlerin de etkisiyle Dersimli Alevi toplumunda çok boyutlu değişimler gerçekleşmiştir. Bu bağlamda, araştırmacının kendisinin de ait olduğu Dersim Alevi toplum yapısında meydana gelen değişimlerine olan merakı motivasyon kaynağı olmuştur. Niteliksel alan çalışması yapılarak, özellikle Dersimli Alevi seyitlerin değerlendirmeleri ve bakış açıları esas alınarak Alevilik konusunda akademik bir araştırma ile bu alanda bir nebze de olsa katkı sağlamak amaçlanmıştır. Yanı sıra, Tunceli'de yaşanan Aleviliğin hangi boyutlarda olduğunu ortaya koymak hedeflenmiştir. Araştırmada, Dersim ocakzadelerinden elde edilen bilgilerle Dersim Aleviliğinin toplumsal yapı ve ritüellerinin geçmiş ile bugün arasında bir karşılaştırması yapılmıştır. Yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır. Görüşmelerde yöneltilen sorular yarı yapılandırılmış görüşme tekniğine göre hazırlanmış ve mülakat yapılacak kişilerin seçimi için amaçsal (monografik) örneklem kullanılmıştır. Örnekleme türünün seçilmesindeki amaç, Dersim kültürü ve inanç sistemi hakkında bilgiye sahip olduğu düşünülen ocakzadelerle derinlemesine çalışılmasına imkân sağlamasıdır. Araştırma konusu çerçevesinde bölgede yaşanan sıkıntı ve sorunların nedenlerini irdeleyerek durum analizleri de yapılmıştır. Eksenin değişim ve dönüşüm olduğu bir çalışma etkenlerden soyutlanamaz, dolayısıyla bu etkenlerin de dile getirilmesi önem arz etmektedir. Birçok bileşenin bir arada veya paralel incelenmesi gerektiği durumlarda değişimle bağlantılı gelişmelere de geniş yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Alevilik, Dersim, ritüelle