Sıfır atık yönetimi: Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü örneği

Dünya üzerinde yaşayan nüfusun hızla artması ve beraberinde sınırlı kaynak tüketiminin artması ile atık yönetimi hızla önem kazanmaya başlamıştır. Atık üretiminin artması ile atık yönetim politikaları uygulanmaya başlamıştır. Günümüzde, Türkiye'de ve dünya genelinde "Sıfır Atık Yönetimi" önemli bir çevre politikası haline gelmiştir. Türkiye'de ilk olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı binasında ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde uygulamaya geçirilen sıfır atık yönetimi çalışmasının, "12.07.2019 tarihli ve 30829 sayılı Sıfır Atık Yönetmeliğinin Ek-1'inde yer alan uygulama takviminde belirtildiği üzere "250 ve fazla öğrencisi bulunan eğitim kurumları" için sisteme geçişlerinin son tarihi 31.12.2020 olarak belirlenmiştir." Henüz zorunluluk haline getirilmeden başlanan tez çalışmasında sıfır atık yönetiminin Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü içerisinde uygulanabilirliği ortaya koyulmuştur. Yapılan tez çalışmasında, birinci bölümde giriş aşamasında çalışmanın amacı ve kapsamı ortaya koyulmuştur. İkinci bölümde sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi kavramları açıklanarak atık yönetimi üzerinden değerlendirilmiştir. Aynı zamanda sıfır atık yönetimi teorik olarak açıklanarak dünyada ve Türkiye'deki sıfır atık yönetimine ilişkin örneklere ve mevzuatlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise; çalışmanın yapıldığı alan ile ilgili bilgilere yer verilerek, çalışmanın nasıl gerçekleştiği, kullanılan araç gereç ve izlenilen yöntem anlatılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde sıfır atık yönetimi öncesinde ve sonrasında toplanan toplam ve ayrık atık miktarları ile sıfır atık yönetimi ile ilgili düzenlenen eğitim çalışmaları ve farkındalık ölçme amacı ile kampüs içerisindeki öğrenci, akademik ve idari personellere uygulanan anket çalışması sonuçları sunulmuştur. Elde edilen bulgular ışığında, kampüste toplanan atık miktarı 193,20 gr/kişi.gün iken, mevcut çalışmanın gerçekleştirilmesi ile birlikte toplanan atık miktarı 295,54 gr/kişi.gün olmuştur. Sıfır atık yönetimi uygulamasından önce atıkların tamamı (%100) dönüştürülemeyen atık niteliğinde iken uygulama ile birlikte, dönüştürülebilir atık olarak %69'luk kısım ayrılmış, dönüştürülemeyen atık miktarı %31'e indirilmiştir. Kampüs genelinde toplanan ayrık atığın %9'unu cam, %11'ini kağıt, %35'ini metal/plastik, %14'ünü organik atık oluşturmaktadır. Farkındalık ölçme çalışması olan anket çalışmasında, "Sıfır Atık Yönetimi hakkında bir bilginiz var mı?" sorusuna akademik personeli %65'i, idari personelin %51'i ve öğrencilerin %49'u "Kısmen" cevabını vermiştir. Bir diğer soru olan "kampüste Sıfır Atık Yönetimi uygulanmakta mıdır?" sorusuna akademik (%37) ve idari (%41) personellerin "Evet" cevabı vermesi tezin ana sorularını oluştursa da anketin diğer soruları ile birlikte personeller ve öğrencilerin çevre duyarlılıkları ve geliştirilen çevre politikalarına yönelik tutumları analiz edilmiştir. Kamu politikası analizi gerçekleştirilen sıfır atık yönetimi çalışmasının, politikanın uygulanması aşamasında yukarıdan aşağıya uygulama modeli ile geliştirildiği ve başarı durumunun ise; diğer çalışmalara ışık tutacak umutta olduğu sonucuna ulaşılmıştır.