Şizofreni tanılı remisyondaki hastalarda kalıntı belirtiler ile işlevsellik ve yaşam kalitesi ilişkisi

Şizofreni, pozitif belirtiler ve negatif belirtilerin görülebildiği, duygu, düşünce, algılama ve devinimi etkileyen; dikkatte, bellekte, yürütücü işlevlerde bozulma gibi bilişsel belirtilerin olabildiği, farklı klinik görünümlerle seyreden kronik bir hastalıktır. Şizofreni hastalarının işlevselliğinin ve yaşam kalitesinin genel toplumdan düşük olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada şizofreni tanılı remisyondaki hastalarda kalıntı belirtiler ile işlevsellik ve yaşam kalitesi ilişkisi araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya remisyondaki 100 şizofreni hastası ve herhangi bir psikiyatrik hastalığı olmayan 100 sağlıklı kişi kontrol grubu olarak dahil edildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve bilgilendirilmiş gönüllü onam formunu imzalayan tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (CDSS), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-BREF TR), Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği (ŞİLÖ), İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi (İGD) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uygulanmıştır. Ek olarak şizofreni hastalarına Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGİ) uygulanmıştır. Şizofreni hastaları ve kontrol grubu karşılaştırıldığında; PANSS toplam ve alt ölçek puanları, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği puanları, Beck Anksiyete Ölçeği puanları şizofreni grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeğindeki tüm alt ölçek puanları, Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği toplam ve tüm alt ölçek puanları, İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi puanları şizofreni grubunda beklendiği gibi kontrol grubuna göre daha düşük saptanmıştır. Hastalarda cinsiyetler arasında işlevsellik ve yaşam kalitesi açısından fark bulunmamıştır. Evli hastaların, lisans mezunu hastaların, daha yüksek gelir düzeyine sahip hastaların, daha önce çalışmış hastaların ve halen çalışmakta olan hastaların işlevselliği ve yaşam kalitesi puanları diğer hastalardan istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu bulunmuştur. Daha önce intihar girişimi olan hastaların sosyal işlevselliğinin ve fiziksel, psikolojik, çevresel yaşam kalitesinin istatistiksel olarak anlamlı düşük olduğu tespit edilmiştir. Şizofreni hastalarında ek hastalık varlığının fiziksel yaşam kalitesini düşürdüğü bulundu. Şizofreni hastalarında işlevsellik ve yaşam kalitesi değerlendirildiğinde; Genel yaşam kalitesinin tüm işlevsellik bileşenleriyle pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Şizofrenide negatif belirtiler ve hastalık şiddetinin; hastaların sosyal, mesleki, günlük işlevselliğinde ve yaşam kalitesi üzerinde olumsuz şekilde belirgin etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Hastaların işlevselliğinin ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi, hastaların izlenmesinde ve prognozlarının belirlenmesinde belirtilerin düzelmesi kadar önemlidir. Çalışmamızın sonuçları göz önüne alındığında şizofreni hastalarının işlevselliğini ve yaşam kalitesini arttırmaya yönelik psikososyal müdahalelerin geliştirilmesi önerilmektedir.