Sosyal bilgiler değerler öğretiminde edebi ürünlerin kullanılması: Montaigne'in denemeler örneği

Birlik ve beraberlik duygusu içerisinde var olan toplumların temel ögesi sahip oldukları değerlerdir. Bu çalışmanın amacı Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda belirlenen 18 değeri, Montaigne'nin kaleme aldığı Denemeler eseri içerisinde yer alma durumunu incelemek ve yorumlamaktır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Yazılı materyallerin incelenerek hedeflenen olgularla ilgili bilgi edinme süreci, doküman incelemesi olarak adlandırılır. Araştırmanın veri kaynağını Michel De Montaigne'nin yazdığı Denemeler isimli eseri oluşturmaktadır. Çalışma verilerinin çözümlenmesi aşamasında içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. İçerik analizindeki temel hedef, veri setinin tanımlanması ve içindeki gerçek anlamların keşfedilerek yorumlanmasıdır. Bu bağlamda Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı değerleri açısından Denemeler eseri incelenmiştir. Bulgular kısmında Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve Denemeler eserindeki ortak değerler yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda Denemeler eserinin, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı değerlerinin tamamını içerdiği tespit edilmiştir. Eserde en çok adalet ve dürüstlük değerine yer verildiği ve onu takiben sırasıyla özgürlük, bilimsellik, estetik, vatanseverlik, çalışkanlık, aile birliğine önem verme, saygı, yardımseverlik, sevgi, sorumluluk, tasarruf, eşitlik, barış, duyarlılık, bağımsızlık ve dayanışma değerleri saptanmıştır. Çalışma sonucunda en fazla adalet ve dürüstlük değerinin saptanması Montaigne'nin Toulouse Üniversitesinde hukuk eğitimi alması ile ilişkilendirilmiştir. Öte yandan deneme türü içten ve samimi bir edebi türdür. Bu türün yaratıcısı olarak Montaigne eserinde kendini tanımaya çalışarak dürüstlüğe önem vermiştir. Özgürlük, bilimsellik ve estetik değerlerinin eserde yoğun olarak işlenmesi Montaigne'nin aydınlanma çağı şahsiyetlerinden biri olması açışından yorumlanmıştır. Araştırmanın öneriler kısmında Denemeler eserinin Sosyal Bilgiler değer öğretiminde kullanılabileceğine dair önerilerde bulunulmuştur.