Sosyal sermaye ve beşerî sermayenin sosyal sorumlu tüketim üzerine etkileri

Doğaya zararı olmayan ya da zararın minimum düzeyde olduğu düşünülen sürdürülebilir ürün veya hizmetlerin bilinçli olarak tercih edildiği bir tüketim tarzına "Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışı" denilmektedir. Bu çerçevede bu çalışmada kaynağını esas olarak katılımın oluşturduğu ve kişiler arası etkileşimleri ifade eden Sosyal Sermeye ile kişilerin bilgi ve yapabilirlik gibi üretkenlik bağlamında ortaya koyabilecekleri tüm nitelikleri ifade eden Beşeri Sermayenin sosyal sorumlu tüketim davranışı üzerine etkileri araştırılmıştır. Literatürde sosyal sermaye ve beşeri sermayenin sürdürülebilir kalkınma üzerine etkileri ayrı ayrı araştırılmış fakat ikisinin birlikte ilişkisine bakılmamıştır. Bu çalışma birlikte etkinin araştırılması yönünden diğerlerinden ayrışmaktadır. Sosyal sorumlu tüketim davranışı (SSTD), sosyal sermaye (SS) ve beşeri sermayenin, (BS) ölçülebilmesi adına daha önce geçerliliği kanıtlanmış olan sosyal sorumlu tüketim ölçeği (SSTDÖ), sosyal sermaye ölçeği (SSÖ) ve beşeri sermaye ölçeği (BSÖ) için anket formları hazırlanmış ve hazırlanan anketler dijital ortamda Google form aracılığıyla uygulanmıştır. Ankara'da yaşayan 18 yaşından büyük 506 kişi çalışmanın ana kitlesini oluşturmuş ve veriler toplanmıştır. Anket sorularının uygulanabilirliği için Çankırı Karatekin Üniversitesi etik kurulundan gerekli izinler alınmış ve ön testler yapılmıştır. Çalışma verilerinin analizi SPSS-21 programında gerçekleştirilmiştir. Ankete katılan kişilerin demografik özellikleri betimlenmiş, daha sonra ölçeklere ilişkin güvenilirlik testleri yapılmıştır. Tüm ölçeklerde alfa değerinin güvenli sınırlar içinde kaldığı tespit edilmiştir. Değişkenlerin birbirleriyle olan ilişki seviyeleri korelasyon analizi ile çözümlenmiş, tüm değişkenlerin birbirleri ile anlamlı seviyede ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra basit regresyon modeliyle sosyal sorumlu tüketim davranışının sosyal sermaye ve beşeri sermaye tarafından nasıl etkilendiği incelenmiştir ve eğitim, cinsiyet gibi kategorilerde sosyal sorumlu tüketim davranışının farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Ulaşılan sonuçlarda, Sosyal sermayenin sosyal sorumlu tüketimi pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Beşeri sermaye de basit regresyon testinde sosyal sorumlu tüketim davranışını pozitif yönde etkilemiştir. Daha sonra çoklu regresyon ile SSÖ ve BSÖ nün birlikte etkisine bakılmıştır. Çoklu regresyonda SSTDÖ BSÖ alt boyutlarından çalışan yeteneği ve yaratıcılık ve liderlik ile pozitif yönde hareket ederken çalışan memnuniyeti ve motivasyon ile negatif yönde hareket ettiği SSÖ nün etkisinin olmadığı bulgusu elde edilmiştir. Cinsiyet, eğitim, gelir gibi kategorilerde de sosyal sorumlu tüketim davranışı açısından bir farklılık gözlemlenmemiştir.